Το Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου της Αθήνας, που διοργανώνεται κάθε Νοέμβριο, προβάλλει τις καλύτερες εθνογραφικές ταινίες της παγκόσμιας παραγωγής, δηλαδή μικρού, μεσαίου και μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ ανθρωπολογικού ενδιαφέροντος, τα οποία προκύπτουν από την έρευνα επιστημόνων της οπτικής ανθρωπολογίας ή συγγενών κλάδων. 

Στο πλαίσιο του φετινού Ethnofest, το Κέντρο Εκπαιδευτικών Δράσεων και Διαπολιτισμκής Επικοινωνίας “Καρπός” παρουσίασε 11 ταινίες μικρού μήκους από νέες και νέους δημιουργούς, πρόσφυγες που αφηγούνται τα όνειρα, τα συναισθήματα και τις ιστορίες τους. Οι δράσεις αυτές συμπεριλαμβάνονται στο Ευρωπαϊκό πρόγμμα Speak Up – Media for Inclusion (Erasmus Plus). Οι Μαρία Λεωνίδα και Μαρία Πεσλή από τον Καρπό παραχώρησαν συνέντευξη στον Γιάννη Ραουζαίο. 

Καλησπέρα σας
 
Γ.Ρ. Τι σας ενέπνευσε ώστε να έχετε συμμετοχή σε αυτό το φεστιβάλ; Ποια είναι η δραστηριότητα σας βασικά… 
 
Μ.Λ.  Αυτή τη στιγμή είναι ένας χώρος υποδοχής της δικής μας δράσης. Νομίζω ότι το να συνεργάζονται φορείς είναι πάρα πολύ καλό και ειδικά στο ελληνικό πλαίσιο οπότε ένα φεστιβάλ που ρίχνει μία ματιά στο ντοκιμαντέρ και γενικά στη διαπολιτισμική δημιουργία νομίζω ότι μας αφορά ούτως ή άλλως. 
Είμαι και εγώ σκηνοθέτιδα του ντοκιμαντέρ οπότε ούτως ή άλλως εκτιμώ το είδος αυτής της δουλειάς. 
Επίσης υπάρχει μία μεγάλη εμπειρία δημιουργίας ταινιών με ερασιτέχνες – στη συγκεκριμένη περίπτωση που είναι ομάδες μεταναστών και προσφύγων – πουκολλάει ακόμη περισσότερο με την ταυτότητα αυτού που θέλουμε να παράγουμε. Η εμπνευση ήταν συνεργασία δύο διαφορετικού τύπου φορέων που έχουν μία σημαντική δράση ο καθένας στο χώρο του. 
 
Γ.Ρ. Είναι σημαντικο το θεμα που έχει δημιουργηθεί με το ζήτημα της μετανάστευση. Σε ποιο βαθμό βλέπετε να υπάρχει ή να μην υπάρχει μία ανταπόκριση για τέτοιες δραστηριότητες από τους φορείς; 
 
Μ.Λ. Κοιτάξτε δεν έχω γνώση όλων των δραστηριοτήτων και των πρωτοβουλιών που παίρνονται αλλά νομίζω ότι θεσμικά δεν υπάρχουν συστηματικές πρωτοβουλίες από τους κρατικούς φορείς. Σίγουρα υπάρχουν από ευρωπαϊκούς φορείς ή ακόμη- όπως πρόσφατα άκουσα- διαγωνισμός φωτογραφίας από πρόσφυγες η οποία κινείται για παράδειγμα από το συμβούλιο της Ευρώπης. Δηλαδή εξωτερικοί φορείς υψηλά θεσμικοι που παίρνουν πρωτοβουλίες. Αλλά και για μας η δυνατότητα η οικονομική πέρα από την πρόθεση δίνεται μέσα από Ευρωπαϊκό πρόγραμμα 
ή Επίσης εγώ για παράδειγμα έχω δουλέψει και για το Danish refugee camp. H κυρία Πεσλη που θα σας συστήσω έχει γράψει και αυτή για φορείς που δεν είναι κλασικά κρατικοί φορείς. Άλλοι είναι είτε μη κερδοσκοπικές είτε Ευρωπαϊκά προγράμματα είτε- καταλαβαίνετε τι εννοώ- της μη τυπικής μάθησης.
 
-ναι σας κατανοώ. Έχω σπουδάσει και εκπαιδευτικός ανάμεσα στα άλλα 
 
Μ.Λ. Λοιπόν καταλαβαίνετε το ζήτημα  του μη τυπικού χώρου, οπότε Δυστυχώς ή ευτυχώς δημιουργούμε δράσεις που δεν είναι σταθερές και θεσμοθετημένες. Είναι κάπως nomadic δηλαδή. Οχι  αναγκαστικά νομαδικές αλλά πεπερασμένες- ακόμα και τα μακροπρόθεσμα προγράμματα. Το πρόγραμμα για παράδειγμα  που σας έφερε εδώ κοντά μας ας πούμε, είχε διάρκεια ένα έτος χοντρικά. Αυτό σε πάει μακριά αλλά μέχρι ενός  σημειου. Το πρόγραμμα που έχουμε συνεργαστεί με την κυρία Πεσλη-την οποία  σας συστήνω  τώρα( έρχεται στην συζήτηση μας και η Μαρία Πεσλη) και που γνωριστήκαμε και συνεργαστήκαμε με τη Μαρια, ήταν  μεγάλο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα που υλοποίησε ο Δήμος Αθηνών το οποίο είχε διάρκεια 2 έτη. Τι καλύτερο μπορεί να ελπίζει κανείς; Δύο έτη είναι ένα μεγάλο διάστημα παρότι τα δύο ετη- το ζήσαμε και εμείς αυτό- ξεκινάνε, προχωράνε και τελειώνουν παρόλα αυτά! Εμείς δηλαδή με τη Μαρία, ζήσαμε πάρα πολλούς νέους και μεγαλύτερους σε ηλικία  πρόσφυγες σε αυτό το πρόγραμμα του δήμου Αθηνών που είχε τις καλύτερες προθέσεις.  Δεν σχολιάζουμε τις προθέσεις τώρα, ούτε γενικά μόνο τις δυνατότητες, ούτε γενικά μόνο τις οικονομικές δυνατότητες που υπήρχαν σε αυτό το πρόγραμμα. Ακόμη όμως και αυτό ή κάτι ανάλογο, κάποια στιγμή τελειώνει. Άρα αυτό είναι ένα πρόβλημα πάντα βιωσιμότητας τέτοιου τύπου προγραμμάτων. Οτι δεν υπάρχει δηλαδή μία συνέχεια, είτε- σε ένα επόμενο στάδιο-εμβαθύνσεις ενδεχομένως των γνώσεων και της κατάρτισης. Μιλάμε τώρα για τα καλλιτεχνικά εργαστήρια που εμείς συμμετέχουμε, είτε μιας συνέχειας μετά σε ένα άλλο επίπεδο διάχυσης της πληροφορίας είτε μέσω ενός πολλαπλασιασμού της αξίας της γνώσης που εμείς έχουμε ήδη αποκτήσει: δηλαδή πως αυτό μετά μπορεί να διοχετευτεί με άλλους τρόπους για τους ίδιους τους επωφελούμενους, που έχουν καταρτιστεί να μπορέσουν μετά να συμμετέχουν οι ίδιοι ως εκπαιδευτές σε κάποιο άλλο σεμινάριο ή σεμινάρια επειδη χρησιμοποιούμε πολύ τη μέθοδο της αλληλοδιδαχης. Θα μπορούσαν λοιπόν να συμμετέχουν σε ομάδες με άλλους πρόσφυγες και να μεταφέρουν τις γνώσεις που έχουν αποκτήσει ή μπορεί να κάνουν μετά κάποια πρακτική εξάσκηση σε φορείς στη Χώρα φιλοξενίας. Εδώ πρέπει να γίνει και μία παρατήρηση ότι για παράδειγμα σε αυτό το πρόγραμμα, πού ήταν οι ηλικίες τέτοιες και είχαμε και τη δυνατότητα πολλές φορές μπορούσαν και ερχόντουσαν κάποια απογεύματα, και προσπαθούσαμε να δώσουμε σε αυτούς που ερχόντουσαν τη δυνατότητα- και υπήρχαν κάποιοι από τους μαθητές μας που ήταν πώς να το πω πιο φανατικοί –  αναφορικά με το θέμα του κινηματογράφου, που είναι ένα πιο εξειδικευμένο θέμα όπως ξέρετε. Ήταν και για μας πρόθεσή αφού είναι δικό μας το γραφείο και όντως σε προγράμματα φορέων δεν έχεις τη δυνατότητα -όπως στο Δήμο Αθηναίων για παράδειγμα – να τους βάζεις μέσα στο χώρο ενώ εδώ ο καρπός μας δίνει τη δυνατότητα να τα κανονίζουμε αυτά μεταξύ μας. Ετσι μπορούσαν και ερχόντουσαν εκείνοι και σε ώρες που είχαν ησυχία στο γραφείο και δουλεύανε ή περνάγανε να πάρουν έναν εξοπλισμό. Υπήρχε μία δυνατότητα φιλοξενίας των πιο φανατικών μαθητών που ήταν πολύ ανακουφιστική για εμάς και που δεν το είχαμε τότε στον Δήμο Αθηναίων -και ήταν λογικό ότι δεν μπορούσε να λειτουργεί έτσι- και με προβλημάτισε αν θα μπορούσε όχι μόνο ο καρπός αλλά και άλλες μονάδες μικρές τέτοιες να υποδέχονται κόσμο για μικρές πρακτικές. Νομίζω ότι για όλους τους νέους ανθρώπους Είναι σημαντικό να λειτουργεί και μία τέτοια διαδικασία και μία πρακτική. Ενα internship ας πούμε είναι πολύ γόνιμο γιατί είναι άνθρωποι -ειδικά όσοι είναι 20-25 ετών – που δεν παύουν να είναι νέοι άνθρωποι που θέλουν να φτιάξουν τη ζωή τους. Μην ξεχνάμε ότι εμείς δουλεύουμε με μετανάστες και πρόσφυγες, δηλαδή  μία ομάδα που συμπάσχει κάνεις μαζί τους, και που πολλοί  είναι παιδιά 25 ετών όπως προανέφερα που φυσικό είναι να σκέφτονται “τι θα κάνω στη ζωή μου;” και είναι και τα εργαστήρια ένας τρόπος. Ενας δρόμοςενταξιακος για τη χώρα φιλοξενίας. (…) Ερχονται και μπορούν και μαθαίνουν κάποιες δεξιότητες. Ερχονται σε επαφή μέσα σε όλη τη δημιουργική διαδικασία στην καταγραφή της πόλης σε όλα τα ανάλογα στοιχεία των συνεντεύξεων, έρχονται σε επαφή και με τον κόσμο της Αθήνας και με πολίτες από διαφορετικές χώρες επίσης, οπότε λειτουργεί ως ένας χώρος κοινωνικής επίδρασης και φυσικά, κοινωνικής ένταξης. 
 
Γ.Ρ. Θα θελα τώρα εγώ να ρωτήσω και τις δυο σας σε ποιο βαθμό αυτές οι δραστηριότητες σχετίζονται με τις δραστηριότητες άλλων ανάλογων δομών και στο εξωτερικό και μάλιστα καλλιτεχνικών ανάλογων δομών! Είναι μία ερώτηση σε δύο άξονες.
 
Μ.Λ. Οταν λέτε σχετίζονται εννοείτε άμεση ή έμμεση σχέση; 
 
Γ.Ρ.. Εννοώ άμεση σχέση 
 
Μ.Λ. Εμείς λοιπόν άμεση σχέση είχαμε με τους άλλους εταίρους του προγράμματος που ήταν Ιταλία Γαλλία Ουγγαρία και τα λοιπά, και Ολλανδία στο συγκεκριμένο πρόγραμμα. Εχοντας την πολυτέλεια να έχουμε τρέξει εδώ και παρόμοια προγράμματα άλλες χρονιές η αλήθεια είναι ότι τα Ευρωπαϊκά προγράμματα σε φέρνουν σε επαφή με συγκεκριμένους φορείς: αυτούς που είναι κάθε φορά οι εταίροι. Υπάρχουν τέτοιοι φορείς στο εξωτερικό πολλοί. Υπάρχουν πολλοί άλλοι σαν τον Καρπό φορείς στο εξωτερικό. Άλλοι  πιο κινηματογραφικοι και άλλοι πιο κοινωνικής κατεύθυνσης. Ο καθένας ασχολείται και με τον ιδιαίτερο τομέα του περισσότερο, δεν μπορώ όμως να πω ότι είναι και συστηματική η σχέση. Ειναι ευκαιριακή! Πόση διάρκεια έχει ένα τέτοιο πρόγραμμα.  Αυτό είναι κυρίως στο διάστημα που συνεργάζεσαι και ανταλλάσσεις εμπειρίες. Παρόλα  αυτά όμως, μιλώντας ως Καρπός, σε ένα βάθος χρόνου επειδή έρχεσαι σε επαφή με πολλούς εταίρους των ενδιαφερόντων αυξάνεις τις εμπειρίες σου- ως εκπαιδευτή είσαι ο συντονιστής και τα λοιπά! –  εμπλουτίζεις τη δική σου την εμπειρία και τη μεθοδολογία, βλέπεις και συγκρίνεις πώς γίνεται αυτό και στο εξωτερικό :πώς γίνεται στη Γαλλία, πώς γίνεται στην Ολλανδία, πώς γίνεται στην Ιταλία, πώς λειτουργούν εκεί με τις νεότερες ηλικίες, πώς λειτουργούν με τις μεγαλύτερες ηλικίες. Αντιλαμβάνεσαι τις διάφορες παροχών, τις διαφορές συστήματος οπότε αυτό μάλλον μας εμπλουτίζει σε ευρύτερο επίπεδο – το ότι αυτό είναι και συμβαίνει ως ένα Ευρωπαϊκό Πλαίσιο. Σαφώς υπάρχει μία ανταλλαγή εμπειριών από το τρέχον κάθε φορά πρόγραμμα (…) δηλαδή πρόσφατα σε μία συνάντηση με τους άλλους εκπαιδευτές του speak up είδαμε πως λειτουργεί αυτό σε διαφορετικό κοινωνικό πλαίσιο.  Έτσι μπορούσαμε να δούμε πώς μπόρεσε κάποιος εκεί να τρέξει το αντίστοιχο πρόγραμμα.  Πόσο δηλαδή διαφέρει μία οργανωμένη και συστηματοποιημένη και θεσμική εκπαίδευση για πρόσφυγες- στην Ολλανδία για παράδειγμα – στην πραγματικότητα Με την έλλειψη αντίστοιχων δομών στην Ελλάδα και τις δυσκολίες που εμείς αντιμετωπίσαμε στο να τρέξουμε αυτό το πρόγραμμα. Αυτό φαίνεται βουνό κάποιες φορές. Αυτό που κάναμε εμείς σε αυτούς φαίνεται βουνό!  Τους φαίνεται αδιανόητο ότι καταφέραμε και το κάναμε με πενιχρά και ίδια μέσα φυσικά διότι εάν εκείνοι έχουν τη στήριξη ενός συστήματος εκπαιδευτικού και αντίστοιχων υπηρεσιών που να τρέξουν κάτι ανάλογο σε ένα σχολείο για παράδειγμα που έχει το χώρο  του με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, που εκεί οι συμμετέχοντες μπορεί να θελήσουν να κάνουν μοντάζ ή όταν υπάρχουν πολλοί και διαφορετικοί χώροι και ταυτόχρονα και εκπαιδευτικοί να τους στηρίξουν σε αυτή την προσπάθεια. Όχι απλά να το εισάγουν στα παιδιά αλλά να το συνδέσουν και με μαθήματα του σχολείου αυτό καθίσταται μία ολοκληρωμένη εκπαιδευτική πρόταση. Σε αντίθεση λοιπόν με αυτούς εμείς παλεύουμε κάθε φορά σε αχαρτογράφητα νερά! Τerra incognita. Δυστυχώς δεν μπορούμε να πούμε ότι υπάρχουν αντίστοιχες συνδρομές εδώ. Είναι πάντα το κλασικό στην Ελλάδα ότι τα πράγματα εμφανίζονται σαν διάττοντες αστέρες, σαν πυροτεχνήματα μικρής διάρκειας ή κάπως μεγαλύτερης διάρκειας και μετά εξαφανίζονται. Μπορούμε να πούμε οτι ευτυχώς και αναφερόμαστε σε project σε έργα  στα οποία κάποιοι συμμετέχουν και είναι οι επωφελούμενοι για ένα μεγάλο διάστημα, ακόμη και αν είναι διετής για παράδειγμα η διάρκεια ενός έργου. Μπορεί να βιώσουν πολλά και διαφορετικά στάδια  από απόκτηση κάποιας δεξιότητας μέχρι βοήθειας και υποστήριξης – όπως  ήταν αυτό το πρόγραμμα του δήμου Αθηναίων- πού όμως κάποια στιγμή ολοκληρώνεται και εκεί σταματούν όλα. Δεν  υπάρχει δηλαδή  μία συνέχεια και μία δομή που θα ακολουθήσει, σταθερή, πού θα επιτυγχάνει διαρκή στήριξη αυτών των ανθρώπων ως ένα επόμενο βήμα… 
 
Γ.Ρ. Εγώ τώρα θα ήθελα να σας ρωτήσω γιατί επιλέξατε το μέσο του κινηματογράφου.
 
Γιατί εμείς το πιστεύουμε ούτως ή άλλως βέβαια! Σας είπα ότι εγώ είμαι και κινηματογραφίστρια (η Μαρία Λεωνίδα). Κοιτάξτε εμείς και το ερευνούμε  το μέσο του κινηματογράφου και το πιστεύουμε. 
Πιστεύουμε στη δυνατότητα του σε τέτοιες δραστηριότητες.Αυτή είναι μία μεγάλη κουβέντα και μπορούμε να μιλάμε για ώρες Αλλά ας προσπαθήσουμε να το συνοψίσουμε: η απάντηση σε αυτό που ρώτησατε (γιατί είναι και κάτι που ρωτάω και εγώ τον εαυτό μου) περιλαμβάνει μία μερική αναίρεση για λίγο του κινηματογράφου καθώς θα έλεγα ότι μιλάμε για κάθε καλλιτεχνική δραστηριότητα που ενέχει μέσα της ομαδοσυνεργατικες διαδικασίες και πολλαπλά στάδια π.χ. τέτοια στοιχεία υπάρχουν και στο θέατρο.Θα μπορούσε από την άλλη μεριά να είναι μία σύνθετη εικαστική εμπειρία: μία εγκατάσταση για παράδειγμα. Θα το κάνουμε δηλαδή λίγο πιο σύνθετο από την ατομική εργασία. Νομίζω ότι θα ήταν εξίσου ωφέλιμο για έναν άνθρωπο που ωριμάζει, που γνωρίζει τον κόσμο, πού βελτιώνεται, που αναπτύσσει τη δημιουργικότητά του. Δεν αναιρώ τις υπόλοιπες τέχνες, εστιάζοντας περισσότερο στον κινηματογράφο όπως έκανα στην αρχή. Τη δράση και τη δυνατότητα των άλλων τεχνών. Σε μακρά διάρκεια νομίζω ότι όλες αυτές οι καλλιτεχνικές διαδικασίες είναι εξαιρετικά Χρήσιμες και σημαντικές. Εμείς από την άλλη μεριά επειδή κάτ’επιλογή βρισκόμαστε στο χώρο του κινηματογράφου και γνωρίζουμε αυτό το μέσο -φωτογραφία, κινηματογράφος αυτά τα δύο αδελφάκια τέλος πάντων, να μη βγάζουμε τη φωτογραφία απέξω η οποία είναι πολύ σημαντική ειδικά όταν δουλεύεις με ερασιτέχνες έχει πολύ μεγάλη σημασία και δίνεται μεγάλη σημασία στη φωτογραφία. Θα έλεγα Μάλιστα ότι έχοντας ξεκινήσει από φωτογραφία στα νιάτα μου έχω ξαναεπιστρέψει ως εκπαιδεύτρια πολλαπλως σε αυτήν. Στη φωτογραφία. Τη θεωρώ πολύ σημαντική δραστηριότητα. Θεωρώ πολύ σημαντικό το έργο που παράγεται από αυτήν. Νομίζω ότι το ωραίο στον κινηματογράφο είναι ότι εμπλέκει πάρα πολλά παιδιά και διαδικασίες. 
-Το γνωρίζετε και εσείς ως κριτικός σινεμά – Ότι  για να φτάσεις να κάνεις μία ταινία εκτός του ότι περνάς από χίλια κύματα, περνάς και από πολλά στάδια που αφορούν τη γλώσσα, την έκφραση, την επικοινωνία, τον ήχο, τον ρυθμό, την εικόνα, την επαφή με τους ανθρώπους, τις προσωπικές σχέσεις, τις διαπροσωπικές σχέσεις, μπρος και πίσω από την κάμερα. Αυτό συμβαίνει συνέχεια. Μπορώ να πω και άλλα νομίζω ότι είναι αρκετά αυτά. Η πρώτη ιδέα είναι αυτή η συνθετότητα του κινηματογράφου καθώς εκθέτει πάρα πολύ τους εμπλεκόμενους.
 
Μ.Π. Συμφωνώ και επαυξάνω τονίζοντας και εγώ παρότι έχω εμπειρία και από το θέατρο και από το χώρο και από την εγκατάσταση νιώθω ότι ο κινηματογράφος και η φωτογραφία- που υπάρχει άλλωστε  τόσο μεγάλη  συγγένεια επειδή είναι πολυμεσικές τέχνες και διάμεσικες τέχνες και μπορούν να ενσωματώσουν σε ένα έργο από τη μουσική και τον ήχο μέχρι την υποκριτική τέχνη  το animation και τη ζωγραφική τους γλύπτικους όγκους στο χορό μαζί με τη διάσταση του χρόνου  και την αφήγηση που είναι νομίζω  ένα πολύ κομβικό στοιχείο η αφήγηση μπορεί να γίνει είτε μέσα από τη σύνδεση των εικόνων είτε μέσα από τις ιστορίες των ανθρώπων.
Γ.Ρ. Εσείς που εστιάζετε περισσότερο; 
 
Εγώ προσωπικά αυτό συζητούσαμε και πριν με τη Μαρια, που είχαμε μάλιστα και ένα MasterClass την Κυριακή μετά το ξεκίνημα του εθνοφεστ, ένα τριήμερο εκδηλώσεων θα πρέπει να πούμε ότι είχε ξεκινήσει την Παρασκευή με την παρουσίαση ενός οδηγού για δημοσιογράφους στην κάλυψη του μεταναστευτικού -προσφυγικού που ήταν μία δράση επιπλέον του speak up project, εκτός από τις προβολές του Σαββάτου με τις παρουσίες των δημιουργών, όσων μπορούσαν τουλάχιστον  να βρίσκονται εδώ γιατί κάποιοι Είχαν φύγει εκτός Ελλάδας δυστυχώς. Την Κυριακή λοιπον δόθηκε ένα Masterclass σε σχέση με τα εργαλεία και τις μεθόδους που τρέχουν αυτά τα εργαστήρια. Συζητούσαμε λοιπόν και με τη Μαρία πόσο σημαντική είναι αυτή η εκμάθηση της τέχνης της αφήγησης. Εγώ προσωπικά εστιάζω σε αυτό πολύ και στην προσωπική εμπειρία, στην προσωπική αφήγηση, στην βιωματική αφήγηση, με διάφορες τεχνικές εκπαιδεύοντας πρώτα από όλα,  εκμαιεύοντας το υλικό από τα προσωπικά βιώματά του καθενός και μετά με μία αντιστοίχηση  διαφορετικών έργων να μπορέσει ο κάθε συμμετέχων να καταλάβει την δομή της αφήγησης. Δηλαδή πώς γίνεται εφικτή αυτή. Πώς μπορώ να εμπλουτίσω την ιστορία μου. Πού μπορεί να ξεκινάει από ένα προσωπικό αφήγημα αλλά να ανοίξει σε πολλές άλλες μετά διαστάσεις και να πιάσει κοινωνικοπολιτικά για παράδειγμα στοιχεία… 
 
Γ.Ρ. Άλλωστε ο κινηματογράφος -το λέω εγώ αυτό-  είναι κόσμος που φτιάχνει κόσμους .
 
Μ.Π. Πολύ ωραία! 
 
Μ.Λ. Νομίζω τώρα και εγώ πως πρέπει να προσθέσω, επειδή και οι δύο συμπτωματικά ή και όχι συμπτωματικά έχουμε μία αγάπη ένα ενδιαφέρον μία εμπειρία για το ντοκιμαντέρ με την ευρύτερη έννοια, αγαπάμε την ταινία τεκμηρίωσης, – εγώ προσωπικά εκεί ανήκω στην ευρύτερη  διάσταση της  ταινίας τεκμηρίωσης – έχει πάρα πολλά δημιουργικά στάδια. Είναι κάτι το απίστευτο  το ποσό ανοιχτό μέσο είναι και νομίζω ότι μπορεί να αγκαλιάσει και τέτοιες προσπάθειες εκφράσης ανθρώπων που έρχονται πρώτη, αντε  δεύτερη φορά, σε επαφή  είναι πολύ ανοιχτό μπορεί να αγκαλιάσει τα πάντα. Είτε μένεις σε μία δομή, είτε μένεις στην Αθήνα,  είτε μιλάς για την προσωπική σου ιστορία, είτε μιλάς για την ιστορία του γείτονα σου του διπλανού σου, είναι πάρα πολύ ανοιχτό μέσο το ντοκιμαντέρ. Μπορεί να βοηθήσει αυτούς τους ανθρώπους που έρχονται εδώ διψώντας για διαφορετική εμπειρία και έκφραση να προσαρμόσουν διαφορετικές ιδέες που έχουν,  μέσα σε αυτό το καταπληκτικό πράγμα που λέγεται ντοκιμαντέρ. Ακόμη και το animation σκέφτομαι εγώ μιας κοπέλας φερειπείν ακουμπάει σε τέτοιες περιπτώσεις πάνω σε ντοκιμαντερ, σε αυτό το κοινό…καταλάβατε. Το animation γίνεται τελικά ένα εργαλείο, η φόρμα δηλαδή του animation, που όμως από κάτω είναι ντοκιμαντερ, η αφήγηση, δεν είναι φιξιον του στυλ ο Γιάννης αγαπάει τη Μαρία και στο τέλος φεύγουνε για τον Καναδά. Από κάτω από το animation είναι ένα ντοκιμαντέρ!  Οπότε αυτό, αυτή η αγάπη μας ενώνει εμάς τις δύο αλλά και ενώνει τα έργα συνολικά. Είναι μία πολύ ανοιχτή φόρμα. Μπορεί να αγκαλιάσει πολλές και διαφορετικές μορφές έκφρασης το animation, που η αφήγηση του όμως όπως θα δείτε, οι αφηγήσεις τους ξεκινούν από τα πολύ προσωπικά βιώματα των δημιουργών τους. Από εκεί μέχρι το δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ ξεκινάμε κανονικά τώρα γιατί έχουμε και δύο έργα που έχουν δύο στοιχεία που έχουν τέτοια διαδικασία. Το ένα από αυτά, Nilo, έχει πάρει και το βραβείο – το ονομάζουμε global – το διεθνές βραβείο όλων των χρόνων, το δεύτερο μιας ομάδας κοριτσιών μόλις 14-15 χρονών είναι το “not Safe” όπου έχουν βάλει και στοιχεία μυθοπλασίας σε μία πραγματική ιστορία. Λίγο πολύ όμως όλοι πειραματίστηκαν με διαφορετικές φόρμες και του ντοκιμαντέρ και των ταινιών μυθοπλασίας. Δηλαδή υπήρξε η δυνατότητα να πειραματιστούν και να διερευνήσουν λιγάκι το μέσο και το χώρο  θα έλεγα ευρύτερα. 
 
Γ.Ρ. Πιστεύετε στη μεταμορφωτική δύναμη του ντοκιμαντέρ,έτσι όπως μπορεί να συμβαίνει αυτό 
μέσα στη δημιουργία του ντοκιμαντέρ και την παρουσίαση του στο κοινό; Στον τρόπο με τον οποίο το ντοκιμαντέρ επιδρά στο κοινό με την αμεσότητα των εικόνων και των βιωμάτων που καταγράφει. 
 
Μ.Λ. Νομίζω ότι το πιστεύουμε. Σαφώς. Αυτό που σας είπαμε πριν και οι δύο. Το υποστηρίζουμε αυτό το είδος. Το αγαπούμε. Εγώ για παράδειγμα ως σκηνοθέτης δεν έχω κάνει φιξιον. Μόνο ντοκιμαντέρ. Αυτού του είδους η δυναμική μας γοητεύει και αυτή τη δυναμική τη μεταφέρουμε με διάφορους τρόπους. Υποσυνείδητα στην πραγματικότητα μεταφέρεις πάντα αυτό που ξέρεις να κάνεις καλά. Αυτό που αγαπάς αυτό που σου ταιριάζει περισσότερο. Το λέω αυτό γιατί γιατί για παράδειγμα στους ολλανδούς εταίρους που διδάσκουν νεότερα παιδιά με ένα λίγο πιο κλασικό  κινηματογραφικό τρόπο διδάσκουν κυρίως φιξιον, οπότε και τα έργα που προκύπτουν είναι κυρίως φιξιον: π.χ. ιστορία ανάμεσα σε ένα παιδί και σε έναν πατέρα, η σχέση τους και τα λοιπά. Εμείς δεν έχουμε τόσο αυτού του τύπου τη δημιουργία γιατί και εμείς οι ίδιες δεν την ενισχύουμε καθώς ενισχύουμε μία άλλη: αυτήν της τεκμηρίωσης. Της ταινίας τεκμηρίωσης. Γενικότερα νομίζω ότι στη ζωή, μαζί πάνε τα πράγματα. Αυτά που ξέρουμε και αγαπάμε θα κάνουμε καλύτερα και θα τα προβάλλουμε και με τον καλύτερο τρόπο και θέλουμε και να ασχολούμαστε με αυτά. 

Γ. Ρ. Σε παλιότερα κινηματογραφικά ρεύματα όπως στο freecinema η ντοκιμαντεριστική αφήγηση, η ταινία τεκμηρίωσης, είχε εκφραστεί πολύ δημιουργικά. Ας δούμε και το έργο σκηνοθετών όπως ο Καρέλ Ραις  για παράδειγμα.Ακόμη και το ιρανικό σινεμά είναι ένα  ιδιότυπο δείγμα σινεμά που συνδυάζει τη μυθοπλασία και το ντοκιμαντέρ. 

Μ.Λ. και Μ.Π.

Ακριβώς! συμφωνούμε! Μάλιστα μας δίνετε και μία καλή πάσα για να αναφερθούμε εδώ στο ότι ένα μεγάλο μέρος των εργαστηρίων αφορούσε προβολές έργων που ήταν κυριως μικρού μήκους. Πολύ κοντά στις χώρες και στην κουλτούρα και τη γλώσσα των συμμετεχόντων. Είχαμε δει αρκετά ιρανικό κινηματογράφο μικρού μήκους και μεγάλου μήκους και  αυτό μας έδινε μία καλή γεύση και των διαφορετικών ειδών αλλά και του πόσο ανοιχτή είναι η φόρμα του κινηματογράφου, και του ντοκιμαντέρ ταυτόχρονα, οπως και του βίντεο επίσης. Τους προβάλλαμε στα εργαστήρια ακόμη και πειραματικές δουλειές που κάνουν και παράγουν video art καλλιτέχνες που και αυτό είναι επίσης μία πολύ ισχυρή μορφή έκφρασης. Αυτό έδινε και μία ολοκληρωμένη εικόνα για τις σύγχρονες επίσης τάσεις του κινηματογράφου και του πως μπορούν να χρησιμοποιούν και το ρεαλιστικό στοιχείο στις δικές τους αφηγήσεις. 

Γ.Ρ. Σε ποιο βαθμό αυτή η προσπάθεια έχει αγκαλιαστεί από το χώρο  των προσφύγων και των μεταναστών για δραστηριότητες για παράδειγμα όπως αυτό που κάνετε στο Εθνοφεστ. 

Απ. Συγκεκριμένα δεν θα έλεγα ότι ανήκει σε μία από τις δραστηριότητες που μπορούν να αγκαλιάσουν μαζικά αυτές τις κοινότητες. Είναι μία εξαίρεση σαν κατάσταση αλλά είναι πολύ σημαντικό το ότι  τους φέρνουμε σε επαφή. Κάνουμε και τεράστιο κόπο για να καταφέρουμε να φέρουμε κόσμο από Γιάννενα και από άλλες περιοχές. Από δομές που βρίσκονται διάσπαρτες :Αλεξάνδρεια Ημαθίας Θεσσαλονίκη κ.α ώστε να έχουν την εμπειρία να μπουν και να δουν την ταινία του σε σινεμά. Θα έλεγα όμως ότι η σχέση  με το εθνοφεστ δεν είναι μία τυπική σχέση των δραστηριοτήτων πού γίνονται για πρόσφυγες και μετανάστες. Πολλοί έρχονται όντως σε επαφή με Φωτογραφικά και άλλα εικαστικά η θεατρικά εργαστήρια. Εγώ θυμάμαι μάλιστα από πολύ νωρίς σε δομές όπως στη Ριτσώνα για παράδειγμα ή στο Σχιστό από το 16 κιόλας άρχιζαν τέτοιες δραστηριότητες. Διάφορες οργανώσεις  προσφέρουν μέσα σε αυτή τη λογική ανάλογες δρασεις. Υπάρχουν και υπήρξαν  ανάλογα εργαστήρια. Εγώ θα έλεγα ότι μπροστά στον συνολικό αριθμό των κατοικούντων εν Ελλάδι είναι μικρός ο αριθμός που έρχονται σε επαφή. Παρόλα αυτά αυτοί που ψάχνονται και έχουν ανοιχτά τα μάτια τους και τα αυτιά τους θα συναντήσουν αυτές τις ευκαιρίες- δεν είναι και λίγες νομίζω. Πρέπει βέβαια και οι ίδιοι να είναι ανοιχτοί και κάπως συγκεντρωμένοι. Κάπως πειθαρχημενοι. Εκεί, σε τέτοιες περιπτώσεις, βλέπεις όντως ποιος θέλει να βγει από αυτό το πράγμα και να έρθει σε επαφή με άλλα πράγματα. Δεν αρκεί να το προσφέρεις, εσύ μία δομή, μία προσπάθεια, μία δραστηριότητα. Πρέπει και ο άλλος να ανταποκριθεί. Να αναζητήσουν και να κατανοήσουν επίσης το πολιτισμικό γίγνεσθαι της χώρας και τις πόλεις που βρίσκονται, και είναι και το ζήτημα της γλώσσας: η γλώσσα είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο και ότι συνεισφέρει στην εντάξη αλλά και στην κατανόηση του κόσμου που τους περιβάλλει. Εμείς προσπαθήσαμε και μέσα από τα εργαστήρια μιλώντας τους και ελληνικά να μεταφέρουμε  λιγάκι το ελληνικό λεξιλόγιο, τους τρόπους, στα ελληνικά και να το κατανοήσουν και στη δική τους γλώσσα. Έτσι μπορούμε  να τους βάλουμε και σε μία διαδικασία κατάκτησης και της γλώσσας επικοινωνίας. Αυτό είναι κάτι που έρχεται επίσης και μέσα από τον κινηματογράφο Μπήκαν και στη διαδικασία να δουν κάποια ελληνικά έργα, να αναζητήσουν, να μπουν και στο πνεύμα, και γενικά να εκτεθούν και σε άλλες γλώσσες. Θα έλεγα ότι και μόνο ότι αναγκάζονται να ακούσουνε εμάς να συνομιλούμε  με τους συνεργάτες μας φερειπείν, είναι σημαντικό. Υπάρχει ποτε ποτε ένας διερμηνέας αλλά δεν υπήρχε και πάντα. Εγώ για παράδειγμα είχα και μία ομάδα που είχε πολλές διαφορετικές εθνικότητες, το οποίο το θεωρώ πολύ χρήσιμο γιατί δημιουργείται ένας ασφαλής χώρος που ξεπερνάει ως Δυναμική και τα δικά τους στερεότυπα – γιατί και οι μεταξύ τους ομάδες, εθνοτικές και γλωσσικές, κλείνονται. Eίναι το πιο λογικό πράγμα οι ομάδες μεταξύ τους τελικά υπό τέτοιες συνθήκες να κλείνονται. Νομίζω πάντως ότι περιοδικά τα εργαστήρια αυτά γίνονται μία απόδειξη ότι όλα αυτά λειτουργούν και σαν ένας χώρος που σπάνε στερεότυπα. Διανοίγονται πέρα από τις δικές τους πλέον ασφαλιστικές δικλείδες. Τα δικά τους safe chambers. Εχοντας ας πούμε μαθητές από αφρικανικές χώρες και από ασιατικές -φαρσοφωνες  για παράδειγμα- βλέπεις ότι εκεί υπάρχει μία δυσκολία επικοινωνίας για παράδειγμα που στα camp  δεν το ξεπερνάμε αυτό γιατί εκεί οι συμμετέχοντες βρίσκονται μέσα  στην ασφάλεια των ομάδων τους. Μάλιστα κατά καιρούς υπάρχουν και ανταγωνισμοί μεταξύ τους. Οπότε ενίοτε αυτοί οι ανταγωνισμοί γίνονται και αιτίες περιχαράκωσης Πέραν της απλής αντιπαράθεσης. Εδώ ίσως βρίσκεται και ένα λεπτό σημείο. Το σημείο του πώς θα μπορούσαμε να δούμε ποιες θα είναι οι απαραίτητες παρεμβάσεις μέσα στα camp ώστε να αποφευχθεί αυτό. Πώς μπορεί να επιτευχθεί και μεγαλύτερη διάδραση αλλά και μεγαλύτερη ασφάλεια. Αυτό και μόνο το κομμάτι της επαφής μικτών ομάδων είναι κορυφαίας σημασίας σε αυτά τα καλλιτεχνικά εργαστήρια. Σε μένα έχει συμβεί να πραγματοποιηθεί συζήτηση -και εγώ πάντα το παίζω κάπως αφελης,  ότι δεν γνωρίζω, επίτηδες κάνω την άσχετη! – και αντελήφθην ότι μία γυναίκα από το Αφγανιστάν που όντως χρειαζόταν πρακτική βοήθεια στο γύρισμα της δεν μπορούσε να το ζητήσει ευθέως όντας γυναίκα και όντας Αφγανη γυναίκα. Γενικότερα στο camp αυτά που συζητούσαν και οι ανταλλαγές που συνέβαιναν εδώ δεν μεταφερόντουσαν αυτοματως στη δομή. Οπότε συζητήθηκε αυτό το πράγμα ανοιχτά και εμείς καταλήξαμε να λειτουργούμε ως καταλύτης στα εργαστήρια και είπε ένα νεαρός εκεί ότι “αν πάμε όμως το Camp δεν θα μου το ζητήσεις αυτό! Θέλεις όντως να σε βοηθήσω τώρα;” Αλλο παράδειγμα: είπε τη γνώμη του για το μοντάζ ένας Αφρικανός σε έναν Ιρανό. Του είπε τη γνώμη του για το μοντάζ του. – Δηλαδή, εντελώς κινηματογραφικού τύπου σχόλια. Και του είπε” εδώ με ακούς καλύτερα από ότι με ακούς στο camp!” Έτσι καταλήγουν τέτοια εργαστήρια και τέτοιες δραστηριότητες να γίνονται ένα σταυροδρόμι.’ Ενα σταυροδρόμι συνένωσης. μία διασταύρωση προσώπων και λαών, τόσο του  Πολιτισμού  τους, όσο και των διαφορετικών κουλτούρων τους. Ναι, εν προκειμένω εδώ έχουμε έναν κόμβο συνάντησης που είναι ο κινηματογράφος μία ασφαλής περιοχή, κατακτημένη κατά κάποιο τρόπο, γιατί εμείς δεν ξεχωρίζουμε κανέναν. Εμείς προσφέρουμε αυτό που είναι να προσφέρουμε χωρίς να ρωτήσουμε “πώς” και “γιατί” μέσα από μία κοινή οπτική. Μάλιστα πολλές φορές αντιμετωπίζουμε ανθρώπους που δεν μιλούν καθόλου, μιλούν λίγο. Έχεις  όλη την ποικιλία των χαρακτήρων. Όπως  και σε κάθε ομάδα, σε κάθε εκπαιδευτική διαδικασία υπάρχει μία ποικιλία χαρακτήρων και ανθρώπων και αυτό ισχύει και σε αυτές τις ομάδες φυσικά!

"Υπήρχαν πάρα πολλές γυναικείες συμμετοχές. Αυτό εμφανίζεται και στα αποτελέσματα των έργων τους γιατί έχουμε δράσεις από νέα κορίτσια και δημιουργούς. Και μάλιστα 3-4 από αυτά ακουμπούν σε θέματα γυναικείων δικαιωμάτων!"

Μ. Π. Εγώ θα πω πάνω σε αυτό Μαρία ότι χάρηκα ιδιαιτέρως γιατί υπήρχαν πάρα πολλές γυναικείες συμμετοχές. Αυτό εμφανίζεται και στα αποτελέσματα των έργων τους γιατί έχουμε δράσεις από νέα κορίτσια και δημιουργούς. Και μάλιστα 3-4 από αυτά ακουμπούν σε θέματα γυναικείων δικαιωμάτων! Οπότε βλέποντας ότι η πλειοψηφία ήταν θηλυκού γένους και για λόγους ενδυνάμωσης αλλά και πειραματισμού πολλές φορές ανάλογα με τη δυναμική της ομάδας και όπως εξελίσσεται την τροφοδοτούμε και αντίστοιχα  παίρνουμε και κάποια στοιχεία γιατί είμαστε και οι δυο μας που συνεργαζόμαστε πάντα της άποψης ότι μαθαίνουμε μαζί τους. Δεν είμαστε εμείς οι φορείς της γνώσης. Είμαστε διαμεσολαβητές και ανοιχτοί  στο να μάθουν και εκείνοι τρόπους ώστε να τους διδάξουν καλύτερα! Για αυτό μιλήσαμε και για σταυροδρόμι προηγουμένως. Εγώ λοιπόν εκεί όπου τα περισσότερα έργα για παράδειγμα ήταν από το Αφγανιστάν αλλά και άλλες χώρες όπου κεντρικοί χαρακτήρες ήταν γυναίκες τεχνηεντως στη ρίζα και προωθούσα λιγάκι περισσότερο τα δικαιώματα και αυτά που η γυναικεία παρουσία εμφανίζονταν πιο έντονη. Όχι με έναν πολύ άμεσο τρόπο, αλλά σίγουρα με έμμεσους τρόπους. Αυτό το έκανα βέβαια γιατί δεν ήμουνα σίγουρη και εγώ για το πώς θα το εκλάβουν οι άντρες της παρέας. Έμεινα  εντυπωσιασμένη τελικά με το ότι εντέλει όλοι ήταν ενθουσιασμένοι με αυτό που έβλεπαν, ακόμη και τα αγόρια! Φυσικά δεν ξέρω πώς αλλάζουν αυτές οι ισορροπίες στο Camp αλλά σε πρώτη εικόνα στο εργαστήριο τα αγόρια έδειχναν για εντυπωσιασμενα. Μόνον όταν είναι ένας ασφαλής χώρος εκτίθενται εύκολα αλλιώς δεν εκθέτουν εύκολα αυτά ακριβώς που θέλουν να πουν ούτε τις διαφορές τους. Επίσης στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν υπήρχαν τόσο μεγάλες πολιτισμικές διαφορές. Οι περισσότεροι μιλούσαν φαρσι συμπτωματικά. Και τα παιδιά που ήταν από την Αφρική ήταν επίσης πάρα πολύ ανοιχτά αλλά οι έμφυλες διαφορές είναι πάρα πολύ πιο ισχυρές στο χώρο εκεί στο Camp που μένουν όλοι μαζί. Εδώ στο εργαστήριο είναι και λίγο διαφορετικά ακριβώς γιατί είναι ένας ασφαλής χώρος. Όμως χάρηκα ιδιαιτέρως γιατί όπως σας είπα και πριν και τα αγόρια της παρέας έδειχναν ενθουσιασμένα. Αυτό βέβαια – για να το αναφέρουμε κιόλας- ήταν πριν τον Σεπτέμβριο και τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν.

Γ.Ρ. Θα θελα λοιπόν και εγώ τώρα δραττομενος  της ευκαιρίας να σας ρωτήσω για αυτό το ζήτημα. Πόσο βλέπετε η συγκεκριμένη αλλαγή να έχει προξενήσει διαφοροποιήσεις; Η συγκεκριμένη πολιτική αλλαγή. 

Απ. Αυτό είναι μία πολύ μεγάλη κουβέντα…νομίζω ότι τότε που ήταν πολύ ζεστά τα γεγονότα ήταν πολύ έντονο το αίσθημα. Μετά νομίζω λειτούργησε και η απόσταση από τα γεγονότα. Είναι εδώ τώρα. Είναι εδώ τώρα όλοι αυτοί οι άνθρωποι, όλα αυτά τα παιδιά, και αν δεν είναι εδώ ετοιμάζονται να πάνε και αλλού κάποιοι. Νομίζω εν μέρει- χωρίς να το έχω συζητήσει ανοιχτά μαζί τους – τους θλίβει αυτό το πρόβλημα, αλλά αισθάνονται και μία ανακούφιση που βρίσκονται αλλού. Οι ίδιοι που βρίσκονται αλλού. Όσον αφορά συγγενείς, οικογένειες, παλιούς, φίλους- φίλες, υπάρχει ανησυχία. Οι ιδιοι όμως προφανώς βρισκόμενοι εδώ, μετακινούμενοι και αλλού, έχουν ήδη κάνει ένα μεγάλο βήμα. έχουν κάνει μία απόσταση ήδη. Και στην προσωπική του ζωή αλλά και σε σχέση με το παρελθόν τους. Αυτή τη στιγμή έχουν κομβικά ζητήματα ήδη που έχουν προκύψει εδώ για να λύσουν οπότε και αυτό τους βάζει σε μία άλλη συνθήκη. Αποστασιοποιούνται και από τη συνθήκη αυτού του εκεί, σε έναν βαθμό. Εφυγαν από τη χώρα τους γιατί ένιωθαν ευάλωτοι και εκεί πιέζονταν.Και εδώ  είναι πάλι ευάλωτοι -για άλλους λόγους βέβαια – 

(και προσθέτει η Μαρία Πεσλη) 

Ότι γενικά οι πρόσφυγες και οι πληθυσμοί που είναι σε συνεχή μετακίνηση προσαρμόζονται και μαθαίνουν να ζουν στο εδώ και στο τώρα με το άγχος και την αγωνία της αυριανής μέρας κάθε φορά από την παρουσία τους κάπου και από το τι συμβαίνει εκεί συνεχώς. Νομίζω ότι έτσι επειδή δεν έχουμε τη δυνατότητα ανοικτών συζητήσεων για το μετά, με πολύ λίγες ομάδες στη διάρκεια των δραστηριοτήτων είχαμε τη δυνατότητα να ανταλλάξουμε κάποιες απόψεις. Τους ανησυχούσε όπως αναφέραμε και πιο πριν η ασφάλεια των δικών τους αλλά και το δικό τους μέλλον. Το καλοκαίρι για παράδειγμα που πέρασε άλλαξε εν μία νυκτί ο νόμος στην Ελλάδα, και κάποιες χώρες θεωρούνται πλέον ασφαλείς. Μάλλον η Τουρκία θεωρείται ασφαλής χώρα για επαναπροωθησεις σε αυτήν για κάποιες εθνικότητες όπως για παράδειγμα συνέβαινε σε άτομα από τη Συρία. Οι άνθρωποι Λοιπόν που προέρχονται από το Αφγανιστάν και τη Συρία και δεν είχαν πάρει ακόμη άσυλο βρέθηκαν ξαφνικά εκτεθειμένοι στο φόβο της επαναπροώθησης στην Τουρκία. Στο διάστημα που μεσολάβησε από τον Ιούνιο αν θυμάμαι καλά που ψηφίστηκε αυτή η ΚΥΑ αρκετοί έχουν φύγει τώρα από τη χώρα  φοβούμενοι μία επαναπροώθηση γιατί είχαν παγώσει οι διαδικασίες ασύλου και δεν είχαν πολύ θετικά μηνύματα. Νομίζω ότι περισσότερο και από τη χώρα τους, επομένως και την αγωνία τους για τους οικείους ανθρώπους τους εκεί, τους φίλους και τις οικογένειές τους, αυτή η συνθήκη έπαιξε μεγάλο ρόλο. Όπως συνέβη για παράδειγμα κατά τη διάρκεια των τελευταίων γεγονότων και της πολιτικής αλλαγής στο Αφγανιστάν. Ο φόβος επιστροφής σε αυτήν τη χώρα,  αλλά και της επιστροφής σε μία χώρα που ήθελαν να φύγουν – όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι η Τουρκία – ήταν πολύ πιο ισχυρός! Αυτό λοιπόν καθορίζει πολύ περισσότερο τις διαθέσεις τους αυτή την περίοδο αλλά και στο χρόνο που μεσολάβησε. Οι συνθήκες της ζωής τους στη Χώρα φιλοξενίας καθορίζουν πολύ περισσότερο το παρόν τους και τη διάθεσή τους σε σχέση με αυτό και κατά προέκταση και τις επιλογές τους αλλά και το πώς αισθάνονται  τις επιλογές τους. Η καθημερινότητά τους πλέον είναι εδώ. Έχουν  να λύσουν ζητήματα του στυλ “έχω ΑΜΚΑ;” “έχω ταυτότητα;” Είναι ζητήματα επιβίωσης και ανακύπτουν σε καθημερινό επίπεδο. “έχω 10, 20, 30 50 ευρώ, τα χρήματα που χρειάζομαι εν πάση περιπτώσει για να μπορέσω να ζήσω για λίγο διάστημα;” “Μπορώ να συμμετέχω σε αυτό το εργαστήριο;” “Στο Κοντέινερ  ποιον συγκάτοικο  μου βάλανε να συγκατοικήσω αυτή τη φορά;” δεν μπορείς να επιλέξεις όταν είσαι εργένης. Με ποιον θα συγκατοικήσεις; Αυτή τη στιγμή ας πούμε έκλεισε το ένα camp στη Μαλακάσα, κάποιοι μαθητές μου από το ένα Camp της Μαλακάσας από τα δύο βρέθηκαν αλλού.  Έκλεισε από ότι ξέρω γιατί υπήρχε πρόβλημα και διαμαρτυρίες από την τοπική κοινωνία! Είχε δύο camo στη Μαλακάσα και μέσα σε 10 μέρες έκλεισε το ένα και η ζωή των ανθρώπων άλλαξε. Οι μισοί είναι στα Γιάννενα και οι άλλοι μισοί  είναι αλλού!Χωρίστηκαν οι ΠΑΡΕΕΣ. Η τοπική κοινωνία είχε εκφράσει δυσκολίες και εναντίωση. Εναντίωση. Έτσι  καταλήξαμε να κλείσουν camp το πρώτο camp είναι από το 16 νομίζω και είχε γίνει και δεύτερο. Υπήρχε μία επιβάρυνση. Αυτή είναι μία άλλου είδους συζήτηση Βέβαια μην επεκταθούμε σε αυτήν. Στο βαθμό που ξέρω άδειασαν το ένα από τα δύο camp και τους  σκόρπισαν σε σε όλη την επικράτεια. Αυτό ξαφνικά αλλάζει τη ζωή τους. Από κει που ζούσαν  στην Αττική για παράδειγμα και είχαν μάθει λίγο την Αθήνα, είχαν κάποιες επαφές με τον κόσμο εδώ, ξαφνικά βρέθηκαν π.χ. στα Γιάννενα! Σε μία άλλη πραγματικότητα. Και σε σένα και σε μένα και για μας θα ήταν μία τεράστια αλλαγή αν βρισκόμασταν σε αυτή τη συνθήκη. Ξεκινάμε από την αρχή σε μία τέτοια περίπτωση όταν  βρισκόμαστε σε τέτοιου εύρους αλλαγές. Οπότε όλο αυτό μπορώ να πω ότι  έχει προβλήματα, και δημιουργεί εντάσεις. Βέβαια  υπάρχουν και ελπιδοφόρες στιγμές. Εχω για παράδειγμα μία μαθήτρια που εδώ μέσα άνθισε όντως! Και βρήκε αμέσως στα Γιάννενα  το εργαστήρι που υπήρχε εκεί. άλλου είδους εργαστήριο από αυτό εδω αλλά βρήκε ένα! Και ήταν ένας χώρος ασφαλής λοιπόν, από οπου μου έστειλε μήνυμα. Αμέσως μέσα σε τρεις μέρες το είχε βρει και μου είπε “Κοίταξε εδώ λοιπόν τι έχουν αυτοί εδώ. Είναι μία Βρετανική μη κερδοσκοπική εκεί. Κοίταξε τι έχουν έχουν. Έχουν ένα εργαστήριο…” και ξεκίνησε ήδη να πηγαίνει. Θεωρώ λοιπόν μέσα από το παράδειγμα της κοπέλας ότι αυτό και μόνο που κάναμε εδώ της άφησε μία κληρονομιά διότι με πολύ ταχείς ρυθμούς πια έχει συνειδητοποιήσει τι μπορεί να κάνεις και και ήδη μόλις βρέθηκε σε μία άλλη συνθήκη ήξερε πώς να κινηθεί! Άρα λοιπόν εν κατακλείδι νομίζω ότι αφήνουμε μία κληρονομιά σε αυτούς τους ανθρώπους σε κάποιους έστω από αυτούς που φεύγουν από αυτά τα εργαστήρια. Δεν είναι όλοι σίγουρα αυτοι που τους αφήνει μία σφραγίδα ένα στίγμα αυτή η διαδικασία αλλά σίγουρα βρέθηκαν σε ένα φιλόξενο δεκτικό περιβάλλον και αρκετοί από αυτούς δέχθηκαν αυτή τη σφραγίδα και τους βοήθησε! Βρισκόμενοι όλοι μαζί σε μία ομαδοσυνεργατική κοινότητα, ήρθαμε σε επαφή όλοι μαζί και ήρθαν αυτοί οι φυσικά σε επαφή με τον κόσμο των εικόνων και των ήχων… Πού είναι αυτός ο σκοπός μας ο ευρύτερος εδώ σε αυτά τα εργαστήρια και κάποιοι από αυτούς από αυτούς τους συμμετέχοντες άνθισαν ως μικροί δημιουργοί! Εμείς από την άλλη πλευρά είμαστε πάντα έτοιμοι. Δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά που το κάνουμε αυτό και δεν θα σταματήσουμε να το κανουμε και στο μέλλον! Ο “Καρπός” είναι μια προσπάθεια που έχει ξεκινήσει από το 2008, και έχει επιβιώσει και δημιουργήσει πράγματα μέσα από όλων των ειδών τις κρίσεις. Εμείς δεν σταματάμε να διδασκόμαστε από τις δραστηριότητες μας και να οραματιζόμαστε νέες κινήσεις για το μέλλον. 

Το διεθνές φεστιβάλ κινηματογράφου του Τόκιο διεξάγεται αδιάλειπτως τα τελευταία 34 χρόνια. Σειρές επιλογών από τα σημαντικότερα κινηματογραφικά έργα τόσο του ασιατικού οσο και του παγκόσμιου κινηματογράφου πάρα τη συνθήκη της καραντίνας, και φέτος Πέραν της  παρουσίας διαζωσης  ένα μεγάλο τμήμα του φεστιβάλ διεξήχθη και  διαδικτυακά. Είχαμε, όπως και όλα τα προηγούμενα χρόνια την τελευταία δεκαετία, την ευκαιρία  να παρευρεθούμε τουλάχιστον ηλεκτρονικά σε σειρά εκδηλώσεων του φεστιβάλ και να παρακολουθήσουμε ταινίες του. Στο 34ο κινηματογραφικό φεστιβάλ του Τόκιο μπορέσαμε επίσης να πραγματοποιήσουμε και παρά την ιδιαίτερη Συνθήκη της πανδημίας όπως και της διαφοράς ώρας ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις με σημαντικούς δημιουργούς του προγράμματος του φεστιβάλ όπως και με παράγοντες του. Δίπλα επίσης σε χολυγουντιανές παραγωγές σαν το  Cry Macho του Κλιντ Ίστγουντ – το οποίο είχε την ευκαιρία να προβληθεί για το Ιαπωνικό κοινό στο διεθνές φεστιβάλ κινηματογράφου του Τόκιο-  είχαμε την ευκαιρία να  απολαύσουμε σημαντικές ρετροσπεκτιβες animation film καθώς και  εξαιρετικές δραματικές δουλειές όπως remembering το πολύ ενδιαφέρον night hawks first love. Ελπίζουμε η επόμενη χρονιά μετά την ολοκλήρωση αυτού του πολύ ενδιαφέροντος φεστιβάλ νους να το παρακολουθήσουμε και από κοντά όπως στο παρελθόν στις αίθουσες του. 

Nighthawk's First Love

Είπε στον Γιάννη Ραουζαιο η σκηνοθέτης Γιουκα Γιουσουκαβα

Είναι η κεντρική πρωτότυπη ιστορία αυτή όπως παρουσιάζεται στη ταινία;

Όχι  δεν είναι η ορίτζιναλ ιστορία όπως αποτυπώνεται στο κείμενο. Ήθελα να είναι στο φιλμ με αυτόν τον κινηματογραφικο  και πειραματιστηκα σε διαφορετικά κανάλια. Τελικα το γύρισα. 

Πόσο νομίζετε ότι η διαλεκτική και η ένταση που δημιουργείται από την διαλεκτική και την αισθητική πρόταση του, υποστήριξαν πραγματικά την δημιουργία αυτού του φιλμ. 

Στην πραγματικότητα αυτό που ρωτάτε, συνδέεται τόσο με την ιστορία όσο και με τη δομή των χαρακτήρων. Συναισθηματική, πνευματική και άλλη. Στις κοινωνιες μας είναι κυρίαρχη η επιζητηση της ομορφιας, στις καλύτερες των στιγμών τους. Αυτό ήθελα να το αναπτύξω εδώ καθώς το αίσθημα και η ματιά της ταινίας εστιάζει στην πραγματικοτητα σε ένα κορίτσι που καλείται να απαντήσει στην κοινωνικοσυναισθηματικη πρόκληση, τη στιγμή που η κοινωνία του διαλύεται. Όταν την γνωρίσεις καλύτερα στην πραγματικότητα δεν σε ενοχλει. Όλο αυτό είναι αποτέλεσμα της διαδικασίας αποσυναρμολόγησης, Σύντομα αρχίζει να διαφαίνεται η ανθρώπινη πλευρά της. Αυτή πρέπει να ζήσει στην κοινωνία αλλά την ίδια στιγμή είναι σαν να ρωτάει η δια την κοινωνία “ποιο είναι το πρόσωπο που με βλέπετε” και χρειάζεται στην πραγματικότητα να το χωνέψει όλο αυτό. Στην αρχή λοιπόν παραμένει στο σπίτι της, αλλά μετά βρίσκει τελικά το θάρρος να βγει έξω και να αποδεχθεί τον εαυτό της. Οπότε υπάρχουν αισθήματα για όλα αυτά και για ότι βρίσκεται μπροστά της και θα αντιμετωπίσει 

Ναι αλλα πόσο αρμονικά είναι αυτά τα συναισθήματα σε μια κοινωνία που έχει τόσο να κάνει με την τελειότητα και την αναζήτηση  του αυστηρά τέλειου; Η Ιαπωνική κοινωνία είναι μια πολύ απαιτητική και οργανωμένη κοινωνία. Υπάρχει μια συγκεκριμένη φαινομενο λόγια σε αυτό το φιλμ και το ένιωσα από την πρώτη στιγμή που το είδα. Έχει να κάνει με τα αισθήματα αλλά και με το  πόσο αρμονική μπορεί να είναι η σχέση των συναισθημάτων με μια κοινωνία που επιδιώκει με τέτοια επιμονή την αρμονία όσο η ιαπωνική. Έχει τρεις άξονες και είναι μια φαινόμενολόγια της ομορφιας που έχει να κάνει με την ίδια την ομορφιά πρώτα από όλα, την αρμονία και την τελειομανια όπως και με μια ιδιαίτερη γεύση που παραμένει τόσο σε υπαρξιακό επίπεδο εκδήλωσης όσο και ως ένα προσωπικό, κοινωνικό και υπαρξιακό επίπεδο και στοιχείο.

 Αυτή είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα ερώτηση και περιλαμβάνει ένα κοινωνικό και ένα ψυχικό στοιχείο το οποίο επιζητείται να ταιριάξει στην κοινωνία. Έτσι ο φορέας της, η γυναίκα θα γίνει αποδεκτή από την κοινωνία. Αυτό σημαίνει η “ομορφια” στη συγκεκριμένη φαινόμενολόγια του φιλμ. Από κάθε άποψη. Στην Ιαπωνία υπάρχουν και πολλά είδωλα και αυτό λειτουργεί ισχυρά ως σύμβολο μέσα στον πληθυσμό. Οι άνθρωποι θέλουν να μιλούν όπως αυτά, να ντύνονται όπως αυτά και να συμπεριφερονται όπως αυτά. Αυτή είναι μια πρόσληψη της ομορφιας. Από την άλλη πλευρά όμως, αν δεις πως λειτουργεί αυτός ο χαρακτήρας, είναι πολύ διαφορετική. Απολύτως  ταιριάζει σε αυτό το μοντέλο που αναζητά. Αυτο όμως συνδέεται και με μια άλλη πλευρά που θα ήθελα να τονίσω στην ταινία μου. Αυτή της αναζήτησης της ταυτότητας

Tι πιστεύετε για την αγάπη και ειδικά πως λειτουργεί σε αυτό το φιλμ; 

Όταν έκανα αυτό το φιλμ η κυρίως πρώτη ιστορία ήταν για την πρώτη αγάπη. Ταυτόχρονα ήθελα να δείξω διαφορετικούς τύπους αγαπης, όπως της αγάπης που αναπτύσσει για το σκηνοθέτη η για άλλους φίλους της. Την ερωτική αγάπη η και την αφελή αγάπη δίπλα στην παιχνιδιάρικα φιλική εκδοχή της. Ήθελα επίσης να δείξω πόσο σημαντικό επίπεδο αγάπης είναι το να αγαπας και τον εαυτό σου. 

Just Remembering

Θα ηθελα να σας ρωτησω ποιο θα μπορουσε να ειναι το κονσεπτ της δυναμης της μνημης και του Πεπρωμενου σε αυτό το φιλμ.Η πανδημία απετέλεσε ένα κομβικό συμβάν πλανητικά και το φιλμ ασχολείται με την επιδραση της στον ανθρώπινο ψυχισμό και στις σχέσεις.Τραυματα υπήρξαν και υπάρχουν σε όλη την διάρκεια των ζωών μας, αλλά η πίεση από τετοια ισχυρά και παγκόσμια γεγονότα τα ενεργοποιεί. Συμβαντα όπως αυτό της πανδημίας μπορούν να τα ενεργοποιήσουν αυτα όπως και άλλα πιο προσωπικά γεγονότα σαν το τέλος μιας σχεσης, μπορούν επίσης να μας οδηγήσουν εκεί ή και ένας θάνατος. Αυτές οι πληγες πέρα από τους ψυχισμούς μας δημιουργούν σημάδια και μέσα στις αναμνήσεις μας. Νέες συνεχόμενες και αναπαραγόμενες πληγές. Πόσο πολύ τελικά η διάρκεια αυτών των τραυμάτων, η έννοια της μνήμης και ο ίδιος ο χρόνος επιδρούν πάνω στις σχέσεις μας; Με τους άλλους αλλά και με την εικονα του εαυτού μας;

 

Όταν μία σχέση τελειώνει με ατυχή τρόπο για παράδειγμα , όπως αυτές που περιγράφετε, νιώθετε σαν να έχετε εγκαταλειφθεί μόνος σε αυτό το σημείο. Γυρίζετε πίσω στις αναμνήσεις και ειδικά στα σημεία που η ρήξη έγινε βέβαιη, και εκεί στοχάζεστε πάνω σε αυτό. Θέλετε να μετανοήσετε για κάτι ή θέλετε να βελτιώσετε κάτι, σκεπτόμενοι ότι τελικά ό,τι ήταν διακρητό και ξεκάθαρο με κάποιο τρόπο σε αυτό το συμβάν, τελικά δεν ήταν όπως φαινόταν αρχικά και αποδείχθηκε, λανθασμένο. Αυτό συμβαίνει διότι παρα την ενθύμηση των όμορφων στιγμών, η κατάληξη της σχέσης ήταν δραματική τουλάχιστον ως διάλυση και τέλος. Εγώ όμως παρότι μπορεί σε στιγμές να φαίνεται το αντίθετο, δεν ήθελα το Just Remembering  να αφορά αυτή την αίσθηση και διάσταση του χωρισμού, αλλά το ότι είμαστε ικανοί-και για παράδειγμα όταν υποφέρουμε από ένα τέτοιο συμβάν, μέσα στην πανδημία του Κοβιντ αυτό αποτελούσε μία ειδική και πλήρη καταστροφή.-αφού υποφέρουμε με αυτό τον τρόπο, να αγκαλιάσουμε τις μνήμες και τον πόνο μας.Να αντιληφθούμε πόσο όμορφο είναι τελικά να έχουμε ο ένας την ανάγκη του άλλου. Να χρειαζόμαστε ένα πρόσωπο και να δινόμαστε και να προσαρμοζόμαστε σε αυτό. Αυτό όταν είχαμε μιά τέτοια εμπειρία, ισχυροποιεί την πίστη μας. Ήθελα -και πιστεύω επετεύχθη αυτό καθώς μαζί με το κοινό η Πανδημία ήταν μιά επίσης διαμοιρασμένη ανάμεσά μας εμπειρία- να νιώσει ο θεατής αυτή την αναζήτηση και αυτό το αγκάλιασμα. Να δει τη  ιστορία των χαρακτήρων και το παρελθόν τους, πέρα από τη θλίψη και την απογοήτευση που φέρνει το φινάλε της σε μία σχέση. Ήταν ένα στοίχημα μέσα σε αυτή την απογοήτευση να γίνει αισθητή η ευγνωμοσύνη και η χαρά της ύπαρξης τέτοιων στιγμών στην ζωή μας όπως και εάν τελικά αυτές τελείωσαν. Η αναγνώριση ότι έγινε έστω ένα μικρό βήμα πρός τα εμπρός και κατακτήσαμε  κάποιο επίπεδο.Ήθελα να υπάρξει ένας τέτοιος υπαρξιακός εναγκαλισμός κατανοησης με το κοινό.Ήθελα να καταλήγει με αυτή την υποσημείωση. Φυσικά η σχέση αυτών των δύο ήταν γλυκόπικρη και πιθανότατα επώδυνη αλλά κοιτάζοντας προς τα πίσω, ήθελα απλώς οι χαρακτήρες να κάνουν ένα μικρό βήμα πρός τα εμπρός και να αναγνωρίσουν ότι τουλάχιστον είχαν αυτή την εμπειρία. Δεν χρειάζεται να γίνει κάτι τόσο ριζικά δραματικό- να υπάρξει κάποιο υπερβολικά έντονο και τραγικό συμβάν στην πορεία της σχέσης. Κάτι μικρό μπορεί να οδήγησε εκεί αλλά και η πορεία που υπήρξε προηγουμένως ήταν επίσης μία πορεία που άφησε όμορφα συναισθήματα και επίγνωση όπως και την συγκεκριμένη εμπειρία της σχέσης. Αυτό θέλαμε θεμελιωδώς  να κάνουμε εμφανές και να το μοιραστούν οι κινηματογραφικοί θεατές.

Ήταν πολύ ενδιαφέρουσα η αναφορά σας σε άλλη στιγμή αυτής της συνάντησης, για την χορογραφία που είναι στηριγμένες κάποιες σκηνές της ταινίας αλλά και τον χορογράφο που είχατε προσλάβει για να τις σχεδιάσει . Αυτή η αναφορά που κάνατε αποτελεί οργανικό στοιχείο της επόμενης ερώτησης μου. Υπάρχει τελικά μία ιδιαίτερη χορογραφία στο μεγαλύτερο μέρος του φίλμ, πέρα από την προφανή τέτοια. Μία “χορογραφία” μεταφορικά που κυριαρχεί και συγκροτεί δομικά τις περισσότερες των σκηνών. Αυτό το στύλ θα πρέπει να είναι μια από τις επιλογές σας σαν  κινηματογραφικού δημιουργού και σκηνοθέτη που δουλεύει και επεξεργάζεται την εξέλιξη της ιστορίας. Θα ήθελα να κάνετε μερικά σχόλια για αυτό. Επίσης για την ιδιαίτερη υπαρξιακή χορογραφία απέναντι στις δύο κυρίαρχες ανθρώπινες εικόνες, αυτές των χαρακτήρων που οι βασικοί ηθοποιοί ενσαρκώνουν.Τέλος θα ήθελα να σας ρωτήσω για τον ρόλο της νύχτας στο φιλμ σας. Κατά πόσο η νύχτα λειτουργεί επίσης και αυτή με τη σειρά της σε ένα μεταφορικό επίπεδο-όπως ο χορός των προσώπων. Η ίδια αυτή νύχτα που καλύπτει το Τόκιο αλλά και τις ψυχές όσων ζούν εκεί(αλλά και εδώ και παντού αλλού κατά την διάρκεια της Πανδημίας) όπως επίσης και για τη νύχτα που ενεργεί ταυτόχρονα  ως ένα σημείο εξαφάνισης και κάλυψης του εαυτού, αργα και σταθερά, όταν αυτός καλείται να αφήσει πίσω του την σχεση. Πόσο σημαντικό εν τέλει είναι το κόνσεπτ της νύχτας σε ένα μεταφορικό επίπεδο, τόσο αναφορικά με την πανδημία, όσο και αναφορικά με τις σχέσεις των προσώπων-και του συγκεκριμένου ζευγαριού- που βρίσκονται μαζί σε αυτή τη συνθήκη; Για να γίνω ακόμη πιο κατανοητός, ας θυμηθούμε το παράδειγμα της ταινίας “Νύχτα” του Μικελάντζελο Αντονιόνι και του τρόπου που η συνθήκη της νύχτας εκει, λειτουργεί μεταφορικά ως τμήμα της σχέσης των χαρακτήρων μέσα στο χρόνο αλλά και της σχέσης τους με τους εαυτούς τους σε εσωτερικό επίπεδο.

 

Έχει να κάνει περισσότερο με το φως και το σκοτάδι και την αντιθεση που δημιουργείται από αυτές τις δύο συνθήκες. Ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιώ τα μοτίφ και τους χαρακτήρες σε αυτο το φιλμ έχει να κάνει με αυτό το κοντράστ φωτός-σκοταδιού. Για παράδειγμα έχουμε έναν χορευτή και οποίος ήταν στο επίκεντρο του φακού και ο οποίος μετατρέπεται, μέσα από την διάρρηξη αυτού του κέντρου, σε κάποιον άλλο.υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους χρησιμοποιούμε το φώς και το σκοτάδι στην ταινία. Ένα άλλο παράδειγμα είναι όταν στο κέντρο της εικόνας μπαίνουν οι μπροστινοί προβολείς ενός αμαξιού, ή το φώς της ημέρας όπως αυτό εμφανίζεται κατά την διάρκεια της, ή σβήνει στο ηλιοβασίλεμα. Μετά έχεις το σκοτάδι το οποίο καλύπτει τα πάντα. Μιά νύχτα έρχεται σε αντίθεση με όλους αυτούς τους τύπους φωτός. Έτσι εξελίσσεται το φιλμ και έτσι εμφανίζεται και κάποιου είδους συμβολική θεραπεία στο φιλμ. Υπήρχε επίσης πάρα πολύ στη σκέψη  μου αυτή η διάσταση όταν επέλεξα το φιλμ να ξεκινάει με την έλευση της νύχτας και να λήγει την αυγή. Υπάρχει λοιπόν εδώ και άλλη μία αντίθεση φωτός-σκοταδιού. Ακόμα, μιλώντας για το ύφος και την παρουσία της χορογραφίας στο φίλμ, όταν είχα ξεκινήσει τις πρώτες συζητήσεις με τον χορογράφο η πρόθεση μου ήταν να μην έχω ανθρώπινα όντα στις συγκεκριμένες σκηνές. Ήθελα να είναι κάτι περισσότερο ενστικτώδες. Κάτι σαν ένα ζωντανό πράγμα το οποίο να κινείται και να αλλάζει μορφές και θέσεις, “χορεύοντας” επί της οθόνης. Ο χορογράφος επομένως είχε στον νου του κάτι πιο ενστικτώδες και διαισθητικό στην αρχή που να αποδίδεται μέσα στην σκηνή. Σαν να χορευαν σύμβολα όπως του Υδροχόου ή του Ιχθύ στην σκηνή και όχι ανθρώπινα όντα. Αυτό ήταν επίσης κάτι που αρχικά είχαμε στον νού μας. 

 

Θα ήθελα να σας ρωτήσω την ερώτηση τώρα που πάντοτε ρωτώ τις τελευταίες τρεις δεκαετίες και παραπανω, όταν ολοκληρώνω μία συνέντευξη. Τι πιστεύετε για την Αγάπη;Επίσης πόσο σημαντική είναι αυτή η απάντηση που δίνετε μέσα σας, στην δουλειά σας και πόσο επηρέασε αυτή την ταινία. Μπορείτε να απαντήσετε με όποιον τρόπο θέλετε…

 

Δεν πιστεύω ότι θα μπορούσε να υπάρξει μία πλήρης, συμπαγής και ολοκληρωμένη απάντηση γι αυτό. Πως θα ήταν ας πούμε διαφορετική η αίσθηση που είχα για την αγάπη τον περασμένο χρόνο σε σχέση με αυτόν τον χρόνο, πόσο και σε ποια επίπεδα ή μέτρα θα ήταν διαφορετική με την ενδεχομενικότητα μιάς άλλης απάντησης μου για το ίδιο θέμα την επόμενη εβδομάδα; Πραγματικά δεν το γνωρίζω. Αυτό όμως που μπορώ να σας πω σήμερα, στην παρούσα στιγμή, είναι, επειδή άλλωστε ως ανθρώπινα όντα δεν είμαστε και τόσο ισχυροί όσο θέλουμε να δείχνουμε, χρειαζομαστε να αποδρούμε, να διαφεύγουμε κάποιες φορές, και να επιδιώκουμε να γίνουμε ικανοί να είμαστε με κάποιον μαζί, σε μιά σχέση αγάπης, έρωτα, ας πούμε. Αυτή η στιγμή θα είναι η στιγμή που θα μπορέσουμε να κρυφτούμε από την ένταση του φαινομένου του κόσμου, να ζήσουμε μαζί του και να προχωρήσουμε. Αυτή είναι τουλάχιστον αυτή την περίοδο η απάντηση που έχω για να σας δώσω.

Spaghetti Code Love

Η ερώτηση μου θα ξεκινήσει ως εξής:γιατί εγώ; Γιατί εγώ είμαι τόσο μόνος; Πώς εξαφανίζομαι εγώ μέσα στην αγωνία μου, μέσα στη συνθήκη του υπάρχειν  μου; Θα ήθελα να σας ρωτήσω επίσης αν αυτό το “γιατί εγώ;” είναι η κεντρική διερώτηση όλης της ταινίας σας. Ένα φιλμ το οποίο περιγράφει τη συνθήκη της έλλειψης επικοινωνίας και της προσπάθειας για επικοινωνία ανάμεσα στους ανθρώπους και για τους ανθρώπους. Γιατί εγώ εξαφανίζομαι μέσα στην απουσία επικοινωνίας με τους άλλους;  Η ερώτηση  αναφέρεται στην απομόνωση και στην οργισμένη φωνή που από μέσα μας προβάλει καθώς νιώθουμε απομονωμένοι από τους άλλους.  Μία φωνή η οποία  αναζητεί μία ύπαρξη που εκείνος και ο άλλος τελικά δεν υπάρχουν καθόλου συνθήκη στις σχέσεις τους.

 

Απαραιτήτως αυτή η μία  κύρια πηγή αλλά όχι ως  πυρηνική ερώτηση της ταινίας. Υπάρχει όμως απομόνωση. Είναι ξεκάθαρο αυτό και μάλιστα κάποιοι χαρακτήρες δείχνουν πολύ αδέξιοι στη σχέση τους με τους άλλους.  Όλοι υποφέρουν και όλοι υποφέρουν επειδή νιώθουν ότι στη ζωή τους κάτι δεν λειτουργεί σωστά. Οτι η ζωή τους γενικά δεν λειτουργεί! Δεν νιώθουν άνετα στο να επικοινωνήσουν με τους άλλους. Δεν λειτουργεί αυτό και νιώθουν απομονωμένοι.  Αυτό από την άποψη της ψυχολογίας είναι ένα πολύ αρνητικό συναίσθημα.  Ελπίζω αυτό να απαντά την ερώτησή σας.

Ναι απαντά στην ερώτηση μου και μάλιστα σε πολλά επίπεδα και θα τη συνδέσω αυτή σας την απάντηση με την επόμενη ερώτηση μου. Θα μπορούσατε να περιγράψετε το φιλμ σας ως μία προσπάθεια καλλιτεχνική η οποία ανήκει σε μία παράδοση ψυχολογική και φαινομενολογική στην παρατήρηση της πορείας του ανθρώπινου όντος;  Τον τρόπο που ειδικά η αγωνία έτσι όπως εμφανίζεται ως απουσία και αποξένωση στην ταινία σας παραπέμπει ταυτόχρονα στις φιλοσοφικές σύλληψης του Σορεν Κίρκεγκωρ ή του Μάρτιν Χάιντεγκερ;  Υπάρχει όπως περιγράφεται σε αυτή την παράδοση, σε αυτή τη φιλοσοφική παράδοση της Δύσης, κάτι το οποίο επιδιώκεις να αναγνωρίσεις όταν χάνεις το έδαφος κάτω από τα πόδια σου.  Νιώθω ότι αυτό Υπάρχει ως υπαρξιακή αναζήτηση σε ολόκληρο τον ιστό της αφήγησης όπως και στους χαρακτήρες της ταινίας σας.  Τέλος θα ήθελα να σας ρωτήσω κατά πόσον το μοντάζ στηρίζει στην πραγματικότητα αυτή την προσπάθεια περιγραφής της εσωτερικής αναζήτησης της επικοινωνίας για τους χαρακτήρες μέσα στην ταινία σας. 

 

Αυτή είναι μία πολύ δύσκολη ερώτηση για να απαντήσει κάποιος.  Θα επιχειρήσω να το κάνω. 

 

Για να σας βοηθήσω,  θα την κάνω  ακόμη πιο απλή. Είναι μία ερώτηση σε δύο επίπεδα η ερώτηση. Το ένα επίπεδο αφορά τη φιλοσοφική θεώρηση της αγωνίας έτσι όπως αυτή εκφράζεται στην ταινία σας δηλαδή την αναζήτηση της επικοινωνίας με τον άλλο και κάποιων απαντήσεων όταν νιώθει κάποιος ότι χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια του. Αυτό φιλοσοφικά συνδέεται με την εμπειρία της Αγωνίας.  Το δεύτερο επίπεδο είναι ένα αισθητικό επίπεδο  και αφορά τα αισθητικά πεδία που εξερευνά η ταινία μέσα από τη φωτογραφία και το μοντάζ. Αυτή την πανέμορφη φωτογραφία! 

 

Όσον αφορά το πρώτο επίπεδο δεν πιστεύω ότι εξερευνώ τόσο πολύ στην ταινία το φιλοσοφικό νοημα της εμπειρίας της αγωνίας όσο την καθημερινή έλλειψη άνεσης επικοινωνίας του ενός προς τον άλλο.  Ειδικά εκείνων οι οποίοι σήμερα κατοικούν στο Τόκιο και που βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της ταινίας.  Εκείνο που προσπαθώ να περιγράψω περισσότερο είναι αυτή η έλλειψη άνεσης για επικοινωνία ειδικά των νέων ανθρώπων που κατοικούν σήμερα στο Τόκιο το 2021.  Αν αυτό μπορούμε να το συνδέσουμε με το φιλοσοφικό νόημα της αγωνίας αυτό μου μοιάζει πολύ ενδιαφέρον.  Αν υπάρχει μία διασύνδεση με το φιλοσοφικό νόημα της αγωνίας είναι αυτή η αίσθηση έλλειψης άνεσης που περιέγραψα μόλις. 

 

Πολύ ωραία η τελευταία μου ερώτηση τώρα έχει να κάνει με δύο επίπεδα και πάλι. Το πρώτο επίπεδο είναι τα σημεία εκείνα στα οποία θα ήθελα να επεκταθεί περισσότερο σε σχέση και με ζητήματα που έθεσα στην προηγούμενη ερώτησή μου.  Κατά πόσο το μοντάζ λοιπόν και η φωτογραφία βοηθά στην υλοποίηση αυτού του φιλμ και υποστηρίζει ταυτόχρονα την αφήγηση της εξιστόρησης του.   Δεύτερο θέμα που ήθελα να θίξω αφορά το φιλμ που έχουμε εδώ και το οποίο από ότι και εσείς υποστηρίξατε πιο πριν αναφέρεται σε αυτή την ιδιαίτερη αίσθηση απουσίας άνεσης τις στιγμές που οι χαρακτήρες που όλοι εμείς προσπαθούμε να αισθανθούμε ο ένας τον άλλο.  Τι σημαίνει για σας η αγάπη ως τρόπος συνύπαρξης του  ενός  με τον άλλο; Τι σημαίνει επίσης γενικότερα για εσάς η αγάπη; 

 

Τι όμορφη ερώτηση!  Με τον όρο μοντάζ εννοείται τον τρόπο που έχω δέσει τις σκηνές  αναφορικά με το ερώτημα που θέτετε εσείς αλλά και με όσα σας έχω πει ως τώρα για την ταινία; 

 

Μαλιστα! 

 

Πολύ ωραία. Λοιπόν,  υπάρχει ένα μοντάζ και στη σειρά με τις  φωτογραφίες , τα Visuals, αλλά είναι περισσότερο επιδοτικο. Υποστηρίζει Γενικότερα το φιλμ και όχι τόσο πολύ τις πυρηνικές έννοιες που το φιλμ προσπαθεί να υποβάλει.  Αυτό το χρησιμοποιώ γιατί κάποιοι από τους χαρακτήρες ήθελαν αυτή τη σειρά φωτογραφιών για να μπορέσει να αναπτυχθεί να προχωρήσει η ιστορία η δική τους ιστορία, η ιστορία μέσα από αυτούς. Από την άλλη  πλευρά όμως τώρα που το σκέφτομαι ίσως κάτι βαθιά μέσα μου να με παρωθούσε να χρησιμοποιήσω αυτές τις εικόνες.  Αυτά τα visuals.  Δεν ήταν κάτι συνειδητό. Δεν μπορώ συνειδητά να το πω αυτό αλλά νιώθω ότι κάτι  υπήρχει μέσα μου που με ώθησε τελικά εκεί.  Όσον αφορά τώρα το δεύτερο μέρος της ερώτησης- ένα δύσκολο δεύτερο-μέρος, αγάπη για μένα είναι να την διατηρείς στην καρδιά σου και να προχωράς  μαζί της έως το τέλος. 

Animation

Τέλος, μιλήσαμε με τον κριτικό animation Ryota Fujitsu, Yπεύθυνο Επιλογής Ταινιών του Τμήματος Animation στο φετινό 34ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τόκιο.

Πρώτα από όλα θα ήθελα να πω ότι το κινηματογραφικό φεστιβάλ του Τόκιο είναι ένα εξαιρετικό φεστιβάλ και ειδικά το φετινό φεστιβάλ με όλα αυτά τα προβλήματα που αντιμετωπίσαμε και αντιμετωπίζουμε τα τελευταία δύο χρονια. Θα ήθελα να σας ρωτήσω καταρχάς ποια ήταν η γενική ιδέα βάσει της οποίας αποφασίσατε να καταλήξετε στο συγκεκριμένο πρόγραμμα. Αναφέρομαι φυσικά στο τμήμα animation του φεστιβάλ κινηματογράφου του Τόκιο και ειδικά σε σκηνοθέτες όπως ο Φατσουα.

Πρώτα απ’ όλα θα ήθελα να αναφερθώ στο σύνολο των προγραμμάτων του Τμήματος animation. Υπάρχουν τρεις πυλώνες που αυτό το πρόγραμμα στηριζεται. Ο πρώτος είναι άτομα τα οποία βρίσκονται εκτός της Ιαπωνίας και φυσικά και εντός της Ιαπωνίας. Να γνωρίζουν οι άνθρωποι σε αυτά τα προγράμματα ότι αυτά υλοποιούνται μέσα από την προβολή ανάλογων σειρών του Φεστιβάλ και να γνωρίζουν την ιστορία αυτού του είδους σειρών. Ο δεύτερος πυλώνας είναι να γνωρίσουν την ιστορία. Το πως εξελίχθηκαν αυτές οι σειρές animation. Aυτό είναι σημαντικό. Ο τρίτος, είναι ότι επίσης συμπεριλαμβάνουμε στο πρόγραμμα αυτού του τύπου τις σειρές, όπως οι σειρές Tokusatsu. Αυτή η διαδικασία έχει ξεκινήσει από το 2020 και επίσης έχει επεκταθεί και στη φετινή χρονιά. Και ειδικά για το 2021 έχουμε ένα ειδικό θέμα για τα animation των ανάλογων σειρών του 2021.

Αναφερόμαστε στην παρουσία τριών σειρών με τον ίδιο κεντρικό χαρακτήρα. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό και που το ονομάζουμε θέμα του 2021, είναι ότι εάν δείχναμε τις συγκεκριμένες ταινίες με τον κεντρικό χαρακτήρα χωρίς όμως να αναφέρουμε ότι είναι οι νεότερες, οι φετινές, κανένας δεν το καταλάβαινε. Έτσι επιλέξαμε να το ονομάσουμε με αυτό τον τιτλο και να έχουμε ως θέμα αυτού του προγράμματος και στον τίτλο το έτος 2021, με τις νέες ταινίες αυτού του χαρακτήρα. Επομένως όλοι θα ξέρουν ότι είναι νέες παρουσιάσεις αυτού του χαρακτήρα σε νέες ταινίες και ότι αυτές οι παρουσιάσεις έγιναν μέσα στο 2021. Επίσης όσον αφορά τον δεύτερο πυλώνα που αναφέραμε, δηλαδή την ιστορία του animation πιστεύω ότι όλοι γνωρίζουμε ότι ο Γιασούο πέθανε τον Μάρτιο αυτου του χρονου κι ότι αυτός ήταν πολύ ενεργός στο χώρο και στην παραγωγή του animation για πάρα πολύ μεγάλο χρονικο διάστημα σχεδόν μέχρι και τα eighties. Αυτό μπορεί να θεωρηθεί ότι ήταν ένα έργο ισοδύναμο με τις σημαντικότερες πλευρές γενικότερα του animation. Τώρα όσον αφορά το θέμα γύρω από το Tokusatsu Sidebar και την 50η επέτειο του Kamen Rider, από την πρώτη μέρα έγινε ανακοίνωση για αυτή την επέτειο, και θα υπάρχει και το 2022, και θα υπάρχει και το 2023. Θα υπάρξουν νέες σειρές τις επόμενες χρονιές. Αυτό είναι και στα σχέδιά μας αυτή τη στιγμή.

Θα ήθελα επίσης να σας ρωτήσω για αυτή την μακρά παράδοση του Sci-Fi και του Fantasy animation στην Ιαπωνία σε σχέση με το παρόν, ειδικά μέσα από την διασύνδεση με το έργο μέσα από το οποίο είχε εξερευνηθεί το είδος από προλιφικες φιγούρες του παρελθόντος όπως αυτής του Μιγιαζάκι και του Studio Ghibli κι όλα αυτά τα διαφορετικά είδη εξαιρετικών έργων. Θα ήθελα επίσης να προσθέσω ένα δεύτερο τμήμα σε αυτή την ερώτηση για το λόγο τον οποίο πιστεύετε ότι υπάρχει – ειδικά στην Ιαπωνία η επιστημονική φαντασία και το σινεμά του φανταστικού, γενικότερα – τόσο πολύ έντονα μέσα στις δουλειές πολλών κινηματογραφικών δημιουργών του animation. Τι σημαίνει πολιτιστικά για την Ιαπωνία; Τι σημαίνει για τη χώρα σας αυτή η τόσο ενδιαφέρουσα διάδραση;

Πολύ ωραία. Στο πρώτο μέρος της ερώτησής σας αρχικά θα ήθελα να προσθέσω ότι έχουμε μεγάλη παράδοση όπως το γνωρίζετε στο animation που φθάνει μεχρι τις ημέρες μας. Νομίζω ότι το σημείο που η παράδοση βρέθηκε σε ένα σταυροδρόμι και άλλαξε ήταν με τον Τακαχάτα και τον Χιγιέο Μιγιαζάκι. Ο Τακαχάτα το 1974 δημιούργησε το κλασσικό animation, «Χάιντι η βασίλισσα των Άλπεων». Αυτό είχε πάρα πολύ μεγάλη επιτυχία. Τόσο καλλιτεχνικά όσο και εμπορικά. Μέχρι τότε υπήρχαν ήδη πολλά animation τα οποία χρησιμοποιούσαν φανταστικούς κόσμους, ήταν fantasy animation, και είχαν πάρα πολλά φανταστικά στοιχεία. Με τη Χάιντι οι άνθρωποι άρχισαν να ασχολούνται πλέον ακόμη περισσότερο από ότι πριν με τη ζωή και την ιστορία πραγματικών ανθρώπων. Ιστορίες πραγματικών ανθρώπων μέσα στις αφηγήσεις του animation. Άνθρωποι οι οποίοι ήταν και δείχνανε πολύ ζωντανοί και αντιμετώπιζαν καθημερινά κανονικά προβλήματα. Νομίζω ότι από εκεί και μετά από το 1974 διανοίχθηκαν οι δρόμοι για πολλές νέες δυνατότητες. Το animation επηρεάστηκε πλέον πάρα πολύ από νέες τάσεις οι οποίες προσαρμοόζονταν στην ανάγκη να περιγραφούν και απλοί άνθρωποι και ιστορίες μέσα στις ταινίες. Το animation σήμερα έχει αυτά τα χαρακτηριστικά εδώ, πιο έντονα από ποτέ. Ετσι λοιπόν πειραματίστηκαν νεώτεροι άνθρωποι με τους τρόπους που αναφέραμε . Εγγόνια και δισέγγονα ανθρώπων όπως ο Τακαχάτα. Κι όσον αφορά τώρα για τη δεύτερη ερώτησή σας σχετικά με την Επιστημονική Φαντασία και το Φανταστικό αλλά ειδικά με την επιστημονική φαντασία. Περισσότερο από το να επιχειρούν οι δημιουργοί να παραγάγουν sci fi ιστοριες, στην πραγματικότητα στόχευαν να δημιουργήσουν αποτελέσματα τα οποία να δείχνουν το sci-fi κι άλλα πράγματα μέσα στις ανάλογες ατμόσφαιρες. Επίσης το sci-fi εδώ (και αναφερόμαστε και σε παραγωγές του παρελθόντος όπως το Yamatο ή το Robotech, ή ακόμα και ταινίες που δεν ήταν animation όπως το Star Wars) τροφοδότησε την επιστημονική φαντασία σε όλα της τα τμήματα και στο animation. Επομένως οι κινηματογραφικοίι δημιουργοί είναι στην πραγματικότητα εκείνοι οι οποίοι ακόμα και στην επιστημονική φαντασία επιλέγουν να περιγράψουν αυτά που οι κανονικοί άνθρωποι έχουν στο νου τους και μοιράζονται μεταξύ τους στις σχέσεις τους. Για αυτό και τελικά με αυτό το γνώμονα δημιουργούν science fiction. Το science fiction στην Ιαπωνία δεν είναι ακριβώς ένα είδος που έχει να κάνει με την περιγραφή άλλων κόσμων, αλλά περισσότερο με τη διεύρυνση, με την προέκταση και με την περιγραφή των συναισθημάτων που καλούνται να εκφράσουν μέσα από αυτό. Των συναισθημάτων που έχουν διαπιστώσει εκείνοι ότι υπάρχουν μέσα στους κανονικούς ανθρώπους. Φυσικά το στήσιμο είναι τελείως διαφορετικό σε μία ταινία επιστημονικής φαντασίας αλλά και μέσα στο διαφορετικό στήσιμο συνεχίζουν οι δημιουργοί να μιλούν για την έκφραση των συναισθημάτων και για τα συναισθηματικά προβλήματα των ανθρώπων στην πραγματικότητα. Στον πραγματικό κόσμο. Πάρα πολύ ενδιαφέρον νομίζω. Οπότε στην πραγματικότητα η Ιαπωνική επιστημονική φαντασία περισσότερο καταγράφει μέσα από το είδος της, αυτές τις μέρες, τα οράματα και τα συναισθήματα των κανονικών ανθρώπων. Των αληθινών ανθρώπινων όντων. Μιλά για τον πραγματικό κόσμο. Αυτή είναι η απάντησή μου.

AΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ...ΣΤΗΝ ΚΑΜΕΡΑ !

Το Κέντρο Εκπαιδευτικών Δράσεων και Διαπολιτισμικής Επικοινωνίας, ΚΑΡΠΟΣ, παρουσιάζει στο πλαίσιο του Ethnofest, 11 ταινίες μικρού μήκους από νέες και νέους «δημιουργούς» 14-29 ετών, πρόσφυγες, που αφηγούνται την ιστορία τους, εκφράζουν τα συναισθήματα και τα όνειρά τους. Οι ταινίες είναι προϊόν της εκπαιδευτικής διαδικασίας κατά την οποία οι συμμετέχοντες μυήθηκαν στην οπτικοακουστική παραγωγή στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος Speak Up-Media For Inclusion, που συντονίζει στην Ελλάδα ο ΚΑΡΠΟΣ.

Oι ταινίες αυτές, αν και προϊόν εκπαίδευσης, αποτελούν μικρά διαμαντάκια ψυχής. Οι συμμετέχοντες στην αρχή των μαθημάτων έδειξαν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, όταν όμως ήρθε η στιγμή να δημιουργήσουν μόνοι την ταινία τους, ένιωσαν αμηχανία  και δισταγμό σε κάποιες περιπτώσεις. Το τελικό αποτέλεσμα αποζημίωσε εκπαιδευτές και μαθητές! Οι νέοι αυτοί άνθρωποι, άλλοτε παιχνιδιάρικα και άλλοτε ρεαλιστικά, μοιράζονται την ιστορία τους, μιλούν για το τραύμα τους, ξεναγούν στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κουλτούρας των χωρών τους και τέλος επιτρέπουν στον θεατή να τρυπώσει μέσα στην ψυχή τους και να μάθει τα μυστικά τους όνειρα. Είναι σαν μέσα από τις μικρές αυτές ταινίες να δίνουν τη δική τους απάντηση στο πως βλέπουμε τους μετακινούμενους πληθυσμούς: «Αλήθεια, έχετε ποτέ σκεφτεί αυτήν την πτυχή μου;» Με το χέρι στην καρδιά τους, μας καλούν να δούμε ότι αποτύπωσε η κάμερά τους, όχι με το νου αλλά με την καρδιά μας. 

Το Σάββατο, 27 Νοεμβρίου 2021, 18.00-20.00, στον κινηματογράφο ΑΣΤΟΡ, Σταδίου 28,  Στοά Κοραή, θα προβληθούν οι 11 ταινίες μικρού μήκους και θα ακολουθήσει Q&A συζήτηση με κάποιους από τους δημιουργούς που θα παρευρεθούν. Επίσης, θα γίνει η βράβευση των 3 καλύτερων ταινιών.

Πρόγραμμα:

Small Worlds, 4:51

Η Khatere είναι μητέρα 3 παιδιών και ζει σε ένα δωμάτιο με όλη την οικογένειά της. Στον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο της, ανάμεσα σε μπουγάδες, μαγείρεμα και τη γραφειοκρατία του προσφυγικού βρίσκει τρόπο να δημιουργεί τους δικούς της φανταστικούς, φωτογραφικούς κόσμους.

 

Merveille, 3:13 

Ο Ibrahim και η Sally κάνουν το πρώτο τους ντοκιμαντέρ για την Merveille. Η Merveille παρόλες τις δυσκολίες και τα τραύματα που έπρεπε να διαχειριστεί στην μέχρι τώρα ζωή της, έφτασε στην Ελλάδα από το Κονγκό με ένα όνειρο: να προστατεύσει τα ορφανά παιδιά

 

A life Long Day, 3:42

Με την ιδιότυπη ζωγραφική και φιλμική του φόρμα, ο Σάμπερ Ανσάρι μας καλεί να μαντέψουμε το θέμα της ιστορίας του.

 

Escaping Death, 6:40 

Η διαδρομή του Γιάσερ Άφγκαν, μέσα από πρωτόλειο οπτικό υλικό, από το Αφγανιστάν, την Τουρκία και την Ελλάδα μέχρι την Γερμανία που εγκαταστάθηκε.

 

Idea, 4:47 

Τι είναι αυτό που μας εμπνέει; Πως μια αφηρημένη ιδέα αποκτά σχήματα και χρώματα;

 

Lavlu’s Dream, 5:55

Ένας εφιάλτης που επαναλαμβάνεται επίπονα. Ένα όνειρο που θα γίνει οδηγός αυτοανάλυσης και θα εγγραφεί ανεξίτηλα στη μνήμη.

 

Lost in Darkness, 6:29

Η Σαμίρα μοιράζεται το πιο βαθύ της τραύμα και θέτει ερωτήματα που αφορούν πολλά νέα κορίτσια και γονείς, ανεξάρτητα από τις χώρες που η ίδια μεγάλωσε.

 

Not safe, 9:16 

Πέντε αδελφές ασφυκτιούν στο Αφγανιστάν, στο αυστηρό οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον που μεγαλώνουν. Η μητέρα τους όμως έχει τη λύση.

 

Nilo, 9:34 

Η σωματική έκφραση και ο χορός είναι η αγάπη της Νίλο. Θεωρούνται όμως επικίνδυνα για το Ισλαμικό καθεστώς στο Ιράν. Όπως επικίνδυνη θεωρήθηκε και η ίδια για το λόγο αυτό.

 

Ritsona through my lens, 4:42   

Η 17χρονη Χατζάρ θυμίζει δημοσιογράφο του BBC μιας άλλης εποχής, καθώς αφηγείται με πάθος τη ζωή στη δομή της Ριτσώνας. 

 

Speak Up Loud, 8:13 

Ο αρχικός τίτλος ήταν «δυναμικές γυναίκες» γιατί έτσι αισθάνονται οι ηρωίδες του έργου. Η γυναικεία χειραφέτηση όμως είναι ο πραγματικός τους σκοπός.

 

To τρέηλερ των ταινιών έχει δημιουργηθεί από τον Ibrahim Niyonkuro, στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας :  https://www.youtube.com/watch?v=Yub1LaIlqBE

ΚΑΡΠΟΣ: Κέντρο Εκπαιδευτικών Δράσεων και Διαπολιτισμικής Επικοινωνίας

Ο Καρπός ιδρύθηκε το 2008 από τον Μένη Θεοδωρίδη και την Μαρία Λεωνίδα, με βασικό έρεισμα την οπτικοακουστική εκπαίδευση και τον Γραμματισμό στα Μέσα.  

Δημιουργούμε δράσεις που αφορούν την εκπαίδευση και τον πολιτισμό με βασικά μας εργαλεία την εικόνα, τον ήχο και την αφήγηση. Οργανώνουμε επιμορφώσεις, σχεδιάζουμε εκπαιδευτικό υλικό και πραγματοποιούμε δράσεις που εξοικειώνουν τους νέους αλλά και ευάλωτες ομάδες με τη δημιουργική χρήση των μέσων επικοινωνίας, των νέων τεχνολογιών και των διαφόρων μορφών οπτικοακουστικής έκφρασης. 

Κατά τα έτη 2013-2021 ο Καρπός συμμετείχε και συμμετέχει στα Ευρωπαϊκά Προγράμματα YouthDOCs, YCARHe, EU Media Literacy Standard, Silence Hate, MigratED, Womed, Film Education, App Your School, STEAMulate Your School, Speak Up, Walking Towards Employability κ.α.

Σχολικά εργαστήρια του Καρπού έχουν παρακολουθήσει περισσότεροι από 5000 μαθητές κάθε βαθμίδας, από όλη την Ελλάδα. Επιμορφώσεις εκπαιδευτικών έχουν υλοποιηθεί σε συνεργασία με φορείς όπως το ΕΚΠΑ, η Εκπαιδευτική Ραδιοτηλεόραση, το WWF, Διευθύνσεις Β’ βάθμιας Εκπαίδευσης, το Κολλέγιο Ανατόλια, το Future Library, το Βρετανικό Συμβούλιο.

Μετά από την τεράστια επιτυχία του πρώτου EDEN πάρτι με καλεσμένη την Sama’ Abdulhadi και τον Cabaret Nocturne στις 14 του μήνα, με το κοινό να χορεύει από νωρίς το απόγευμα, η ομάδα του Plisskën Festival επιστρέφει στις 28 Νοεμβρίου στο Ωδείο Αθηνών με καλεσμένους τον Special Request και την Estella Boersma!
 
Τα EDEN Sunday Parties θα λαμβάνουν μέρος ανά 2 Κυριακές το μήνα στο Ωδείο Αθηνών στο κέντρο της Αθήνας!  Aπό τις 16:00 μέχρι τις 00:00,  με το moto Sundays are Back & Sundays are for Lovers, τα EDEN πάρτι έρχονται να προσφέρουν 8 ώρες μουσικής από κορυφαία international και local acts με δροσιστικά cockctais, lounge areas, installations από το Athens Digital Arts Festival και πολλές ακόμα απογευματινές Κυριακάτικες εκπλήξεις! 
 
 
Ο Βρετανός μουσικός παραγωγός και DJ Special Request, βετεράνος του σκοτεινού bass ήχου, έρχεται στο Ωδείο Αθηνών την Κυριακή 28 Νοεμβρίου για ένα απογευματινό κυριακάτικο clubbing.

Με μια προσέγγιση και στάση που είναι ελαφρώς διαφορετική από τους περισσότερους καλλιτέχνες, ο Special Request ή αλλιώς Paul Woolford, έχει καθιερωθεί ως ένας από τους πιο πρωτότυπους dj, παραγωγούς και remixers που έχει να επιδείξει η dance μουσική σκηνή τον τελευταίο καιρό. Κινείται με άνεση και με μεγάλη επιτυχία σε διάφορα μουσικά είδη, από καταιγιστικά breakbeats και old-school jungle ήχους μέχρι εκστατική piano house και drum n’ bass. Μεταξύ άλλων, έχει συνεργαστεί με πολλά γνωστά ονόματα της μουσικής, όπως Diplo, Virgil Abloh, CamelPhat, Solardo και Kareen Lomax

Παραγωγός και DJ η Ολλανδή Estella Boersma, με έδρα το Βερολίνο, εμφανίστηκε στη μουσική σκηνή πολύ πρόσφατα και έχει ήδη ξεχωρίσει για το μοναδικό της στυλ. Η δυναμική της εμφάνιση έγινε το 2021 με το πρώτο της EP με τίτλο «Dance Trax Vol.32», μέσω της δισκογραφικής εταιρείας Unknown To The Unknown, το οποίο έτυχε ενθουσιώδους υποδοχής. Η νεαρή παραγωγός, μία πολλά υποσχόμενη καλλιτέχνης με ιδιαίτερη αισθητική, δημιουργεί κομμάτια που κυμαίνονται από techno, electro, breakbeat και μια δόση ambient.  

Πρόγραμμα

16:00  special guests
 
19:00  ESTELLA BOERSMA
 
21:30  SPECIAL REQUEST

Πληροφορίες

Εισιτήρια:
12€ – Early Birds 
15€ – Προπώληση  
 
Δίκτυο Προπώλησης:
Τηλεφωνικά: 11876
Σημεία Προπώλησης:
Reload
Καταστήματα Wind 
Ευριπίδης Βιβλιοπωλεία
Yoleni’s Greek Gastronomy  Center (Σόλωνος 9)
Viva Spot Τεχνόπολης (μέσα στο χώρο της Τεχνόπολης, είσοδος από οδό Περσεφόνης, Δευτ-Σαβ 11:00-19:00)
Χώρος:
Ωδείο Αθηνών
Ρηγίλλης & Βασιλέως Γεωργίου Β΄ 17-19 106 75, Αθήνα
Τηλ: 210 7240673

Σε σκηνοθεσία: Ντενί Βιλνέβ,  Σε σενάριο (βασισμένο στο μυθιστόρημα του Φρανκ Χέρμπερτ): Τζον Σπάιτς, Ντενί Βιλνέβ, Έρικ Ροθ 

Πρωταγωνιστούν: Τιμοτέ Σαλαμέ, Όσκαρ Άιζακ, Ρεμπέκα Φέργκιουσον, Χαβιέ Μπαρδέμ, Τζος Μπρόλιν, Στέλαν Σκάρσγκαρντ, Σάρλοτ Ράμπλινγκ, Ντέιβ Μπαουτίστα, Ζεντάγια, Τζέισον Μομόα, Στίβεν Χέντερσον, Τσανγκ Τσεν, Ντέιβιντ Νταστμάλκιαν, Σάρον Ντάνκαν-Μπρούστερ

Το 1965, η ιδιοφυία του Φρανκ Χέρμπερτ κατέθεσε το πρώτο βιβλίο ενός καθηλωτικού κόσμου επιστημονικής φαντασίας και έκτοτε οι απανταχού αναγνώστες παραμένουν μαγεμένοι από τα πολλαπλά μηνύματα και τις πρωτόγνωρες εικόνες του έπους που μοιάζει πιο επίκαιρο από ποτέ. Δεν είναι η πρώτη φορά που το μεγαλειώδες έργο μεταφέρεται στον κινηματογράφο, είναι ίσως η πρώτη φορά που η μεταφορά του προφητικού αυτού βιβλίου διαθλά  -μέσα από το πρίσμα της επιστημονικής φαντασίας- τόσο εύστοχα τους προβληματισμούς του σύγχρονου κόσμου.

Ο οραματιστής δημιουργός Ντενί Βιλνέβ (Arrival, Blade Runner 2049) όχι μόνο εκπληρώνει το όνειρο του να ζωντανέψει τον κόσμο του Χέρμπερτ, αλλά καταφέρνει να επιστρατεύσει την αφρόκρεμα της σύγχρονης κινηματογραφικής βιομηχανίας. Είναι αλήθεια ότι κανείς δεν αρνήθηκε να συμμετάσχει σ΄ αυτήν την ταινία, κανένας ηθοποιός και κανένας συνεργάτης πίσω από την κάμερα δεν δίστασε να εμπλακεί σ΄ αυτό το μεγαλειώδες πρότζεκτ.

Στην αφοπλιστική αυτή παραγωγή πρωταγωνιστεί ο ιδανικός για τον ρόλο του Πολ Ατρείδη Τιμοτέ Σαλαμέ, που παίζει δίπλα στους επάξιους Όσκαρ Άιζακ, Ρεμπέκα Φέργκιουσον, Χαβιέ Μπαρδέμ, Τζος Μπρόλιν, Στέλαν Σκάρσγκαρντ, Σάρλoτ Ράμπλινγκ, Ντέιβ Μπαουτίστα, Ζεντάγια, Τζέισον Μομόα, Στίβεν Χέντερσον, Τσανγκ Τσεν, Ντέιβιντ Νταστμάλκιαν και Σάρον Ντάνκαν-Μπρούστερ.

Το σενάριο φέρει την υπογραφή των Τζον Σπάιτς (Προμηθέας), Ντενί Βιλνέβ και Έρικ Ροθ (Φόρεστ Γκαμπ), που συμπύκνωσαν το έπος του Χέρμπερτ με την επιθυμία να ακολουθήσει σύντομα το δεύτερο μέρος. Τη διεύθυνση φωτογραφίας ανέλαβε ο Γκρεγκ Φρέιζερ (Lion) και τη μουσική υπογράφει ο Χανς Ζίμερ (Ο Βασιλιάς των Λιονταριών).

To Dune του Βιλνέβ είναι μία απαράμιλλης ομορφιάς ταινία, ένα κινηματογραφικό επίτευγμα που παραμένει πιστό στο πνεύμα του βιβλίου μεταφέροντας τα οικολογικά, κοινωνικά, πολιτικά και μυστικιστικά μηνύματα του δημιουργού του Φρανκ Χέρμπερτ.

 

Σύνοψη

Ο Πολ Ατρείδης (Τιμοτέ Σαλαμέ), ο χαρισματικός διάδοχος του Οίκου των Ατρειδών, καλείται να υπηρετήσει το ασύλληπτο πεπρωμένο του και να ταξιδέψει στον πιο επικίνδυνο πλανήτη του διαστήματος για να διασφαλίσει το μέλλον της οικογένειας και του λαού του. Με τις μεγάλες δυνάμεις να παρασύρονται σε μια ανελέητη σύγκρουση για το «μπαχαρικό των μπαχαρικών» του πλανήτη Αρράκις, της πολυτιμότερης ουσίας στην Αυτοκρατορία, μόνο όσοι δαμάσουν τον φόβο τους θα μπορέσουν να επιβιώσουν.

“Άγρια ιστορία για μεγάλα παιδιά”, συγγραφέας: Κωστής Παπαϊωάννου, Εκδόσεις Πόλις 2021

Ποιες ήταν οι απαρχές; Πώς απλώθηκε η σκοτεινή έκρηξη στη γερασμένη Ευρώπη; Ποια υπόσχεση ανατροπής πυροδότησε την απελπισμένη οργή; Τι ρόλο έπαιξε η θεωρία των δύο άκρων; Πώς σάρωσε τα πάντα ο αντισημιτισμός, η «συνωμοσία του αίματος»; Μπορούμε να αποδεχτούμε τον ελληνικό αντισημιτισμό, τη μυστική συνενοχή στο έγκλημα; Πώς μιλάμε για το Ολοκαύτωμα; Πού βρίσκεται η «κοινοτοπία του κακού»; Πού έκρυβε τις «γερμανικές στολές στη ναφθαλίνη» η μεταπολεμική Ακροδεξιά; Ζει η «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών»; Γιατί έχει τόσο βάθος ο ελληνικός εθνικισμός; Ποια είναι η θεσμική συνενοχή στην ακροδεξιά βία; Ποια είναι σήμερα τα προσωπεία της Ακροδεξιάς; Πώς πνίγεται η δημοκρατία στον ηθικό πανικό και τα fake news; Γιατί κερδίζει έδαφος η Αlt-Right; Πώς οικοδομείται μια ανελεύθερη δημοκρατία; Ποιο μήνυμα στέλνει εντέλει ο «αθώος αντιφασισμός» του Μεσοπολέμου;

Να μιλήσουμε για την Ακροδεξιά σαν να διηγούμαστε μια άγρια ιστορία για μεγάλα παιδιά. Να αναζητήσουμε απαντήσεις, να πάμε μπρος και πίσω στον χρόνο και στον χώρο, να κοιτάξουμε τα μάτια των ανθρώπων, να αντικρίσουμε τις ζοφερές όψεις της βίας. Να δούμε το σήμερα υπό το φως που δίνει η γνώση τού χθες, κι αντίστροφα. Γιατί «συνέβη, επομένως μπορεί να ξανασυμβεί».

Ο φασισμός δεν είναι υπόθεση του παρελθόντος. Mια νέα έκφανση του ακροδεξιού φαινομένου ξετυλίγεται γύρω μας. Την έχουν ονομάσει μεταφασισμό. Αντλεί ιδέες και εργαλεία από το οπλοστάσιο του δεξιού εξτρεμισμού του Μεσοπολέμου, τη δημαγωγία, τον εθνικισμό, τον ρατσισμό. Αξιοποιεί ψηφιακά μέσα, διασπείρει fake news, δικτυώνεται. Σπέρνει το μίσος, πυροδοτεί συγκρούσεις, νομοθετεί τον νέο αυταρχισμό. Οι δημοκρατίες δοκιμάζονται.

Ο φασισμός στοχεύει πάντα στην καρδιά και το μυαλό όλων, αλλά περισσότερο των νέων. Τους διδάσκει να υποτάσσουν τους αδύναμους και να υποτάσσονται στους ισχυρούς, να αποτελούν τα υλικά μιας πυραμίδας φόβου και ανελευθερίας. Γίνεται ολοένα και πιο πιεστική η ανάγκη να μελετάμε, να γνωρίζουμε και να αναγνωρίζουμε το ακροδεξιό φαινόμενο. Αυτό τον σκοπό θέλει να υπηρετήσει το παρόν βιβλίο.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Κωστής Παπαϊωάννου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1966. Σπούδασε Ιστορία και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στις Πολιτικές Επιστήμες. Διδάσκει στην Ελληνογαλλική Σχολή Eugène Delacroix. Διευθύνει την πρωτοβουλία «ΣΗΜΕΙΟ για τη Μελέτη και την Αντιμετώπιση της Ακροδεξιάς». Ήταν πρόεδρος του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας την περίοδο 1996-2003. Από το 2006 ώς το 2015 εκλεγόταν πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Διετέλεσε Γενικός Γραμματέας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (2015-2016). Πρωτοστάτησε στη σύσταση του Δικτύου Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας και μετείχε στον συντονισμό του Παρατηρητηρίου για τη Δίκη της Χρυσής Αυγής. Έχει εργαστεί ως ερευνητής για θέματα εκπαίδευσης, διά βίου μάθησης και διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Έχει συγγράψει εκπαιδευτικά βιβλία, σχολικά εγχειρίδια και εκπαιδευτικά εργαλεία για τα δικαιώματα του ανθρώπου. Αρθρογραφεί τακτικά στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο. Κυκλοφορούν επίσης το βιβλίο του Τα «καθαρά χέρια» της Χρυσής Αυγής: Εφαρμογές ναζιστικής καθαρότητας (Μεταίχμιο, 2013) και η μπροσούρα με κείμενά του και κόμικς γνωστών δημιουργών Ας μιλήσουμε καθαρά για την Ακροδεξιά (Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, 2014).

Σε ένα ταπεινό και γραφικό χωριό στις ρίζες των Άνδεων, ένα δημοφιλές πουλί, ο Κοντορίτο περνάει καλά. Παίζει στην ποδοσφαιρική ομάδα, όλοι (σχεδόν) τον αγαπούν και βγαίνει με την πιο όμορφη κοπέλα του χωριού, τη Γιαγίτα. Δυστυχώς τα πράγματα παίρνουν άσχημη τροπή, όταν, εξαιτίας μίας αθώας φάρσας που στήνει ο Κοντορίτο, η Ντόνια Τρεμεμπούντα, η μαμά της Γιαγίτα, πέφτει θύμα απαγωγής από εξωγήινους. Η Γιαγίτα αποφασίζει να τον χωρίσει, και ο αντίπαλος του Κοντορίτο, ο Πέπε Κορτιζόνα, βρίσκει το κατάλληλο έδαφος για να την αποπλανήσει. Προκειμένου να ξανακερδίσει την καρδιά της Γιαγίτα, ο Κοντορίτο και ο ανιψιός του Κονέ, φεύγουν στο διάστημα για να σώσουν τη μέλλουσα πεθερά και τον ίδιο τον πλανήτη.

Η ταινία κάνει πρεμιέρα στις κινηματογραφικές αίθουσες την Πέμπτη 14 Οκτωβρίου 2021. 

Σκηνοθεσία: Άλεξ Ορέλε, Εντουάρτο Σουλντ και σενάριο: Μαρτίν Πιρογιάνσκι, Ισάι Ραβίντ

Στα ελληνικά ακούγονται: Κωνσταντίνος Κακκανάς, Πάνος Αποστολόπουλος, Νίκος Παπαδόπουλος, Κατερίνα Γκίργκις, Χαρά Ζησιμάτου

O Tamer El Said ίδρυσε τη Zero Production το 2007 για την παραγωγή ανεξάρτητων ταινιών. Είναι επίσης ιδρυτής του Cimatheque – Alternative Film Center στην Αίγυπτο, ενός χώρου πολλαπλών χρήσεων που παρέχει εγκαταστάσεις, εκπαίδευση και προγραμματισμό για την ανεξάρτητη κινηματογραφική κοινότητα. Η πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία, In the Last Days of the City, έκανε πρεμιέρα στη Berlinale του 2016 όπου έλαβε το Βραβείο Κινηματογράφου Καλιγκάρι. Ο El Said έχει επίσης καθοδηγήσει εργαστήρια, που σχετίζονται με την πρακτική του ως σκηνοθέτη, σε πολλούς διεθνείς κινηματογραφικούς και καλλιτεχνικούς χώρους, όπως, μεταξύ άλλων, το Institute of Contemporary Art (ICA) στο Λονδίνο, το School of the Art Institute στο Σικάγο (SAIC) και το Silent Πράσινο στο Βερολίνο.Συνέντευξη του Ταμέρ ελ Σαϊντ, σκηνοθέτη της ταινίας In the Last Days of the City, στον Γιάννη Ραουζαίο.

Γ.Ρ. Ταμερ θα μιλήσουμε για τη συμμετοχή στο κινηματογραφικό φεστιβάλ εδώ, για τη συμμετοχή σας στο κινηματογραφικό φεστιβάλ Βερολίνου για τις συνεργασίες σας στη Γερμανία για την παρουσία σας στο Κάιρο επίσης για την ταινία Last Days of the City. Θα θέλατε να μου πείτε πώς νιώσατε και πώς νιώθετε όταν σας έκανα την πρόταση να συμμετέχετε στο φεστιβάλ της Σύρου και από τη συμμετοχή σας εδώ; Ο πατέρας μου ήταν επίσης από τη Σύρο και νιώθω πάντα μεγάλη επαφή με το νησί, όπως και με την κυκλαδίτικη ατμόσφαιρα.

Τ. ελ Σ. Πρώτα θα ήθελα να πω ότι είναι μία από τις πιο όμορφες συνεργασίες που είχα στα προηγούμενα χρόνια και είμαι πολύ χαρούμενος συμμετέχοντας εδώ, θεωρώ ότι υπάρχει μία πολύ ενδιαφέρουσα συνεργασία. Η συνεργασία νιώθω ότι εμπλουτίζει τόσο εμένα αλλά και τη γενικότερη ατμόσφαιρα αυτής της κινηματογραφικής κατάστασης μέσα στο όμορφο αυτό Κυκλαδίτικο νησί. Πραγματικά θαυμάζω το φεστιβάλ που κατάφερε να πραγματοποιηθεί και να αναλάβει τη δημιουργία αυτής της όμορφης ατμόσφαιρας παρά τα όλα τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν εξαιτίας της πανδημίας. Είμαι επίσης εντυπωσιασμένος από τις ριζοσπαστικές επιλογές που κάνει το φεστιβάλ κατά την επιλογή του προγράμματος. Έχουν κάνει επιλογές πολύ ριζοσπαστικές και επαναστατικές τόσο όσον αφορά την καθεμία ταινία όσο και την κινηματογραφική γλώσσα που χρησιμοποιείται σε κάθε μία από αυτές. Είναι εντυπωσιακό επίσης το ότι υπάρχει πάρα πολύ μεγάλη συμμετοχή του κοινού. Υπάρχει πολύ κοινό σε καθεμία από τις προβολές, οι άνθρωποι μένουν μέχρι το τέλος, είναι προσανατολισμένοι στο να δουν τις προβολές και να διατηρήσουν μία πολύ καλή διάθεση και να κάτσουν στο τέλος. Πραγματικά το εκτιμώ αυτό.

Γ.Ρ. Θα ήθελα να σας ρωτήσω τώρα λοιπόν πώς ήταν η δική σας δουλειά εδώ, αυτό το εργαστήριο το οποίο οργανώνετε και συμμετέχετε.

 

Τ. ελ Σ.  Όσον αφορά το εργαστήριο λοιπόν, μάλιστα, από την αρχή όταν με κάλεσε σε αυτή την προσπάθεια ο Τζέικομπ κατάλαβα ότι θα ήταν πολύ ενδιαφέρον και κατά τη διάρκειά του ήταν μία από τις πιο όμορφες εμπειρίες που είχα στη ζωή μου, μία τόσο όμορφη εμπειρία. Σχεδόν σε κάθε επίπεδο της, ο Τζέικομπ και τα υπόλοιπα άτομα του φεστιβάλ έκαναν πραγματικά ό,τι περνούσε από το χέρι τους ώστε να πετύχει αυτό το εργαστήριο, να φτάσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων του. Αρχικά σκεφτόμασταν για εργαστήρια τα οποία θα κρατούσαν τρεις-τέσσερις ημέρες, αλλά τελικά κατέληξε να είναι ένα διαρκές online φεστιβάλ διαρκείας ενός μήνα. Το εργαστήριο λειτουργούσε κανονικά με το πλάνο του φεστιβάλ, με το συνολικό πλάνο του φεστιβάλ, με τόσους συμμετέχοντες, τόσους σημαντικούς συμμετέχοντες και με πολύ με πολύ ωραία αποτελέσματα. Έγινε εξαιρετική δουλειά, παράγονται διαφορετικά project τα οποία θα παρακολουθούμε αυτή τη στιγμή. Για εμένα αυτό ήταν επίσης μία εκπαιδευτική διαδικασία. Επιτύχαμε με τη βοήθεια του φεστιβάλ να φτιάξουμε μία πλατφόρμα που όλοι μοιραστήκαμε και είχαμε εμπειρία και αυτό ήταν πολύ σημαντικό.

Γ.Ρ. Θα θέλετε να μου πείτε μερικά πράγματα, ίσως κάποια πράγματα περισσότερα για το φιλμ το οποίο είχατε στην Μπερλινάλε του 2016; Πώς ήταν η εμπειρία σας εκεί και τι σας έκανε να φτιάξετε θα ήθελα να μάθω επίσης αυτό το φιλμ και να έχετε αυτή τη συμμετοχή. Έχετε κάνει πολλές δουλειές στο παρελθόν οι οποίες κινούνται σε έναν πειραματικό εναλλακτικό τρόπο. Επίσης έχετε μετακινηθεί δουλεύοντας και πειραματιζόμενος ανάμεσα στο Βερολίνο και στο Κάιρο και πάλι πίσω. Θα ήθελα να μου δώσετε μερικές λεπτομέρειες για αυτές τις δραστηριότητες, τη συνεργασία με τη σινεμά tech,μερικά πράγματα για όλες αυτές τις δραστηριότητες.

Τ ελ Σ Το φιλμ μιλάει για τη σχέση μου και την επαφή μου με το Κάιρο, την πόλη στην οποία μεγάλωσα και την πόλη η οποία με έκανε τελικά να είμαι σε όλα τα επίπεδα αυτός που είμαι. Νιώθω ότι τίποτα δεν επηρέασε τόσο σημαντικά τη ζωή μου όσο το γεγονός ότι είμαι ένας άνθρωπος από το Κάιρο, ένας άνθρωπος που μεγάλωσε και έζησε στο Κάιρο. Το φιλμ λοιπόν μελέτησε το πώς είναι να ζεις σε αυτή την πόλη και όλα αυτά τα επίπεδα που υπάρχουν σε αυτήν την πόλη, την ιδιαίτερη σχέση που έχει κάποιος που έζησε και μεγάλωσε και τα πιο δημιουργικά του στοιχεία τα πήρε από εκει, από αυτήν την πόλη. Για εμένα αυτό ήταν και το στοίχημα, πώς να μπορέσουμε να μιλήσουμε για την ιστορία και την σχέση κάποιου με μία πόλη,  να περιγράψουμε όλα αυτά τα επίπεδα μιας πόλης μέσα σε 2 μόνο ώρες καθώς αυτά τα επίπεδα είναι τόσο πολλαπλά.

Γ.Ρ. Σας καταλαβαίνω. Ήμουν  σε αυτή την Μπερλινάλε  και είχα την ευκαιρία να δω τη δουλειά σας. Ο Βάλτερ Ρούτμαν για παράδειγμα κατάφερε να επιτύχει αυτό το αποτέλεσμα της καταγραφής των πολλαπλών επιπέδων μιας πόλης χρησιμοποιώντας την κλασική μουσική! 

Τ ελ Σ Φυσικά! Έχετε δίκιο! Επίσης στην περίπτωση της δικής μου δουλειάς ήταν μία μακρά πορεία αναζήτησης και αναγνώρισης αυτής της προσωπικής επαφής. Μια εσωτερική κατάδυση μέσα στη σημασία αυτής της προσωπικής επαφής. Πολλά πράγματα είχαν συμβεί στη διάρκεια της ολοκλήρωσης αυτής της ταινίας. Αυτή η ταινία χρειάστηκε μία ολόκληρη – πλήρη δεκαετία για να ολοκληρωθεί και πραγματικά δεν περίμενα ένα τέτοιο feedback! Δεν περίμενα ακριβώς τις διαστάσεις που μπορούσαν να υπάρχουν μετά σε ένα τέτοιο feedback. Για εμένα αυτό το feedback ήταν πολύ σημαντικό και  τόνωσε τις απαντήσεις μέσα στη δημιουργική μου προσπάθεια. Τόνωσε τη δημιουργική μου προσπάθεια και ένιωσα πραγματικά τυχερός που κατάφερε μετά από την μπερλινάλε το φιλμ μου να βρεθεί σε τόσα διαφορετικά φεστιβάλ και να υπάρξει τέτοια ανταπόκριση από το κοινό. Ότι μπόρεσε και διανεμηθεί σε τόσες πολλές χώρες, ήταν πάρα πολύ σημαντικό και συνέβαλε να νιώσω ότι αναγνωριζόταν τελικά αυτή η προσπάθεια μου ενω επέτρεψε επίσης να νιώσω πιο σίγουρος και να μπορέσω μετά να σχηματίσω στο νου μου αλλά σχέδια και να ανταποκριθώ σε νέες κινηματογραφικές προκλήσεις. 

Γ.Ρ. Νιώθετε ότι σας βοήθησε τελικά να μελετήσετε μία καινούργια, κινηματογραφική, δική σας γλώσσα και πειραματιστείτε μέσα σε νέες προκλήσεις που τίθενται; 

Τ ελ Σ Πράγματι νιώθω ότι αυτό είναι εκείνο το οποίο με προκαλεί να συνεχίσω να λειτουργώ και να δουλεύω μέσα στο σινεμά: ο συνδυασμός της εικόνας και του ήχου και του οράματος αυτού του συνδυασμού κάθε φορά μέσα σε διαφορετικά σχέδια- αυτό μας φέρνει σε μία ιδιαίτερη σχέση και μας θέτει σε μία ιδιαίτερη σχέση  με τον κόσμο που βρίσκεται γύρω μας. Χωρίς την πρόκληση που θέτει το ίδιο το ζήτημα της γλώσσας, χωρίς την πρόκληση που θέτει η κινηματογραφική γλώσσα, ένα τέτοιο φιλμ  δεν θα είχε λόγο να υπάρχει. Είναι το ίδιο πράγμα με το αίσθημα που έχουμε όταν βλέπουμε ένα βίντεο από κάποιον ο οποίος  πηδάει στον αέρα και μετά βουτάει, βυθίζεται, βαθιά μέσα στη θάλασσα- και μάλιστα όταν κάνει και πολλές στροφές κατά τη διάρκεια αυτού του άλματος, πραγματικά κάνει την καρδιά μας να είναι έτοιμη να σπάσει από την αγωνία! Αυτό μας κάνει εμάς, αυτή η εικόνα, να νιώθουμε ένταση και αυτή η εικόνα μας κάνει να νιώθουμε  τέτοια ένταση επειδή εκείνη τη στιγμή είμαστε η συλλογική ανθρωπότητα! Μπροστά στην εμπειρία που αντιμετωπίζει κάποιος από μας και μας τη μεταφέρει μέσα από την πράξη του αυτή η εικόνα μας κάνει να μοιραζόμαστε μιας τέτοιας έντασης συλλογική εμπειρία. Έτσι ακριβώς νιώθω σε σχέση με το σινεμά! Νιώθω ότι κατά κάποιο τρόπο εμείς βρίσκουμε την ταυτότητά μας μέσα από μία τέτοια δραστηριότητα ή από τέτοιες εικόνες και νομίζω ότι κατά κάποιο τρόπο ο κάθε κινηματογραφικός δημιουργός κάνει κάτι ανάλογο όπως οι άνθρωποι βλέπουν μία τέτοια εικόνα. Νιώθουν όσοι έχουν αυτήν την εμπειρία ότι συλλογικά τα όριά τους ως ανθρωπότητα ξεπερνιούνται από την ένταση αυτής της εικόνας και  έτσι και εμείς ως κινηματογραφικοι δημιουργοί νιώθουμε ότι ξεπερνούμε τους περιορισμούς που μπορεί το μέσο και κάθε μέσο να θέτει όταν προχωρούμε τον πειραματισμό μας τόσο μακριά. Ανοίγεται έτσι ένας καινούργιος ορίζοντας και διανοίγονται τόσες δυνατότητες για καινούργια ρεύματα κινηματογραφικα, καλλιτεχνικά και αισθητικά.

Γ.Ρ. Δράττομαι της ευκαιρίας να σας κάνω την επόμενη ερώτηση: Μέσα από αυτό που είπατε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 90 και κάποιων από τις προηγούμενες δεκαετίες, υπήρχε όλη αυτή η συζήτηση ανάμεσα σε ένα σινεμά καθαρής εικόνας και σε μία αφήγηση πιο συμβατική που εστίαζε στο σενάριο. Παρατηρώ όμως ότι στο πέρασμα του χρόνου και μέσα από τα ρεύματα που προέκυψαν από αυτή την ένταση κατέληξε να υφίσταται τα τελευταία χρόνια ένα σινεμά που συνδυάζει, αντί να βρίσκεται σε αντίθεση, εσωτερικά αυτές τις δύο παραμέτρους – ένα σινεμά όπου και υπάρχουν πολύ ενδιαφέρουσες εικονοκλαστικες περιπτώσεις εικόνων και ταυτόχρονα  μία πάρα πολύ ριζοσπαστική αφήγηση. Θα ήθελα αν μπορείτε να μου σχολιάσετε αυτές τις τάσεις. Αυτή την σύγχρονη πραγματικότητα του σινεμά και ταυτόχρονα τα νέα ρεύματα πλέον που προκύπτουν από αυτή την πραγματικότητα.

Τ ελ Σ  Νιώθω ότι ένα φιλμ δεν είναι τόσο μία πραγματικότητα γύρω από το τι νιώθουμε απλώς βλέποντας τις εικόνες πάνω στη σκηνή. Πιστεύω ότι ένα καλό φιλμ έχει να κάνει με τη διάνοιξη μέσα από αυτές τις εικόνες και την αφήγηση της φαντασίας μας προς ότι κρύβεται πίσω από αυτές τις εικόνες και ελλοχεύει μέσα στις πολλαπλές διαστάσεις της πραγματικότητας. Νιώθω επίσης ότι βρισκόμαστε σε μία ιστορική στιγμή για την ανθρωπότητα και αυτή είναι μία πάρα πολύ σημαντική τετοια και για τη γενιά μας και για τις γενιές που ακολουθούν. Μεγάλες μάζες ανθρώπων διαρκώς δημιουργούν αλληλεπιδρούν και παράγουν εικόνες. Ολόκληρη η γλώσσα και ο συσχετισμός μας ως πολιτισμός αλλάζει από αυτή την πραγματικότητα. Βλέπετε ήταν διαφορετικό όταν στο παρελθόν κάναμε ταινίες για το κοινό ή δημιουργούσαμε αφηγήσεις για το κοινό τη στιγμή που τώρα όταν κάνουμε ακριβώς το ίδιο πράγμα το ίδιο το κοινό ταυτόχρονα είναι και παραγωγός εικόνων και διαδραστικός δημιουργός μέσα από αυτές τις εικόνες! Ο καθένας πια κάνει βίντεο. Ο καθένας επίσης ποστάρει βίντεο και αναρτά βίντεο. Λοιπόν πλέον η διαφορά από το να έχεις απλώς  ένα κοινό στο να έχεις ένα  κοινό όπου δημιουργούνται τέτοια βίντεο και υπάρχει η ανάρτηση τέτοιων βίντεο είναι πολύ μεγάλη. Νομίζω ότι ένας από τους κύριους  ρόλους – κλειδιά του σινεμά είναι να μελετά αυτές τις όμορφες  αφηγήσεις, τους τρόπους με τους οποίους αυτές οι μορφές επικοινωνούν. Είναι πολύ σημαντικό για τους δημιουργούς να δημιουργούν και να παράγουν εναλλακτικές μορφές αφήγησης όπως και να τις μοιράζονται με το κοινό. Υπάρχει ήδη αυτή τη στιγμή μία κανονικοποιημένη αφήγηση, έτσι όπως εκφράζεται από τη δημιουργία του κοινού. Υπάρχει επίσης και η αναζήτηση των εναλλακτικών αφηγήσεων μέσα από εμάς ως δημιουργούς. Νομίζω ότι αυτά τα δύο συνυπάρχουν στην πράξη και πρέπει να συνεχίσουν να συνυπάρχουν και να δημιουργούν, αντικατοπτρίζοντας και προκαλώντας τις προκλήσεις του παρόντος και του μέλλοντος. Είναι βέβαιο από την άλλη πλευρά ότι πρέπει να βρούμε νέους τρόπους για να αφηγούμαστε τις ιστορίες. Τα φιλμ λειτουργούν όταν πετυχαίνουμε να έχουμε τους τρόπους διήγησης των ιστοριών αλλιώς  δεν λειτουργούν- αλλιώς τα φιλμ αναπαράγουν μόνο εύκολες καταστάσεις! Είναι σαν να έχετε μία σειρά από καρτ ποστάλ οι οποίες είναι κενές από κάτω, από κάποιο άλλο περιεχόμενο ή να έχετε την αφήγηση που υπάρχει μέσα σε ένα βιβλίο. Τα φιλμ είναι κάτι διαφορετικό! Δεν είναι μόνον αυτά τα πράγματα. Είναι διαφορετικό το να μπορείς να χρησιμοποιείς το φιλμ ως μέσο και να χρησιμοποιείς αυτό το μέσο για να πεις πράγματα με τους δικούς του τρόπους. Αυτό πρέπει να γίνει κατανοητό και έχει αρχίσει να γίνεται κατανοητό. Είναι πολύ σημαντικό πλέον να γράφουμε με τη γλώσσα της εικόνας και του ήχου και όχι να δανειζόμαστε άλλες γλώσσες και αφηγήσεις, όπως αυτές που υπάρχουν στη λογοτεχνία για παράδειγμα…

 

Γ.Ρ. Ευχαριστώ. Θα ήθελα επίσης να μου πείτε την εμπειρία σας και τη γνώμη σας από την συνεργασία σας με τη Cinematheque του Καΐρου. Πόσο είναι πιο εύκολο αυτό τώρα σε σχέση με το παρελθόν; Ποιες είναι οι εμπειρίες και οι δυσκολίες ή και οι ευκολίες που υπάρχουν αυτή τη στιγμή;

Τ ελ Σ Αυτή είναι μία ενδιαφέρουσα ερώτηση! Η κινηματογραφική λέσχη είναι η ίδια μία πρόταση. Είναι μία πρόταση που εμείς προτείνουμε προς την κοινότητα και εμείς προτείνουμε ένα διαφορετικό τρόπο για το πώς μία κινηματογραφική λέσχη υπάρχει και λειτουργεί μέσα στην κοινότητα. Θέλουμε η κινηματογραφική λέσχη να είναι ένα πεδίο δημιουργίας και αλληλεπίδρασης των κινηματογραφικών δημιουργών αλλά και εργαστηρίων για αυτούς και από αυτούς και είναι με κατά κάποιο τρόπο μία φωλιά για δημιουργία και για δημιουργούς. Μία φροντιστικη φωλια! Προσπαθούμε με μία  πολύ βασική υποδομή και μέσα από αυτή την απλή υποδομή ταυτόχρονα προσπαθούμε οι δημιουργοι   να μπορέσουν να βρεθούν, να δημιουργήσουν, να διαφωνήσουν, να συνδημιουργησουν και τελικά να αναπαράγουν λόγους μέσα από τους οποίους θα προκύπτει αισθητική πρόταση αλλά και επαφή με την κοινότητα. Αυτό είναι και το πιο σημαντικό! Μία τέτοια σειρά λειτουργιών ενωμένες σε πλέγμα είναι ότι πιο σημαντικό! Δεν υπάρχει πουθενά κανένα κινηματογραφικό κίνημα εάν δεν υπάρχει διάλογος για τις διαστάσεις  γύρω από αυτό ως έννοια και πράξη και αυτό είναι αυτό το οποίο προσπαθούμε να κάνουμε. Κατά κάποιο τρόπο το φανταζόμαστε ως μία πρόταση μας προς την κοινότητα. Οι άνθρωποι μπορούν να διαφωνήσουν με αυτό η μπορούν να το αποδεχτούν αυτό η μπορεί να το αλλάξουν αυτό σε όλες τις περιπτώσεις των προσωπικών  διαδρομών τους. Με αυτή την πρόταση  προκύπτουν καινούργια πράγματα, καινούργιες διαστάσεις! Το πραγματικό ερώτημα που τίθεται εδώ είναι: πώς μπορούμε με τον καλύτερο τρόπο να έχουμε αυτή τη ρευστότητα μπροστά μας και να τη χρησιμοποιούμε ορθώς. Αυτό επιτρέπει και στους ανθρώπους να έρχονται και να συνευρίσκονται κατά κάποιο τρόπο και αυτό ως δραστηριότητα αλλάζει και την ίδια τη cinematheque. Αλλάζει την ίδια την κινηματογραφική λέσχη. Πρέπει να το δούμε αυτό ως ένα διαρκές πείραμα, ως ένα διαρκές work in project! Δεν έχει ένα τέλος, δεν υπάρχει ένα τέλος! Εδώ υπάρχει διαρκής εξέλιξη.

Γ.Ρ. Εχετε κάποια οικονομική υποστήριξη Σε αυτή σας την προσπάθεια;

Τ ελ Σ Φυσικά εμείς είμαστε κατά κάποιο τρόπο σε μία διαρκή συζήτηση και σε μία διαρκή επιζητήση του να βρούμε περισσότερους πόρους για αυτές τις προσπάθειες. Στην αρχή στηριζόμασταν και επιζητούσαμε περισσότερο τις δυνατότητες μιας γενικότερης- ακόμη και διεθνούς – υποστήριξης, αλλά τώρα ψάχνουμε να βρούμε όλο και πιο πολύ, μία αλλαγή μοντέλου και να στηριχθούμε στις δικές μας πήγες εισοδήματος για να πραγματοποιήσουμε τις δραστηριότητές μας.

Γ.Ρ. Πολύ καλά. Με καλύπτει αυτό που είπατε. Θα ήθελα τώρα να σας ρωτήσω ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια: έχετε ήδη τιμηθεί με βραβεία ή εχετε βρεθεί να είστε υποψήφιος για διάφορα βραβεία η  συνεργάστηκα τε με διάφορα κινηματογραφικά σχέδια του εξωτερικού. Ποια είναι τα σχέδιά σας; Υπάρχουν σχέδια για κάποια επέκταση σας περισσότερο στο άμεσο μέλλον και κυρίως περισσότερο σε μια διεθνή βάση;

Τ ελ Σ Ηδη αυτή τη στιγμή δουλεύω στο επόμενο μου project. Είναι ένα φιλμ το οποίο δουλεύω μέσα στην πόλη του Βερολίνου και λειτουργώ πάνω σε αυτό το σχέδιο έχοντας μελλοντικά ισχυρές προσδοκίες για αυτό το πλάνο! Το Βερολίνο είναι πολύ ανοιχτό τόσο για αυτή την προσπάθεια, για αυτό το σχέδιο, όσο και γενικότερα είναι μία ανοιχτή πόλη ανοιχτή προς τους καλλιτέχνες – και ακόμη περισσότερο ανοικτή τους καλλιτέχνες που έχουν να κάνουν με το κινηματογραφικό τομέα. Επίσης είναι μία πόλη που θέλω να ανακαλύψω. Δεν μου αρκεί ο χρόνος που έχω περάσει σε αυτήν. Θέλω να την ανακαλύψω! Θέλω να βρω τις μυστικές τις πτύχες. Θέλω να ανακαλύψω συνεχώς στοιχεία καινούργια σε αυτήν και πρέπει να το δούμε αυτό σε σχέση και με το γεγονός ότι κ ούτως ή άλλως ζω πλέον τον περισσότερο χρόνο μου εκεί πέρα. Είναι σημαντικό επομένως να ανακαλύψω τις βαθύτερες παραμέτρους και τα  επίπεδα και τις διαστάσεις αυτής της πόλης. Θέλω να συνεχίσω λοιπόν να δουλεύω με τους ανθρώπους εκεί. Μου αρέσει πάρα πολύ να δουλεύω με τους ανθρώπους σε πράγματα εκεί και μου αρέσει επίσης πολύ σε αυτό που κάνω να δουλεύω με τους συγκεκριμένους ανθρώπους που συμμετέχουν σε αυτό το project! Είναι μία εξαιρετική εμπειρία! Λοιπόν είμαι σε μία διαδικασία του να καταλάβω τις βαθύτερες παραμέτρους που περιέγραψα αλλά και τις βαθύτερες διαστάσεις αυτού του προγράμματος του οποίου αυτή τη στιγμή επιμελούμαι. Ταυτόχρονα βρίσκομαι και σε μία διαδικασία να μελετώ και αλλά παράλληλα project. Θέλω να συνεχίσω – και συνεχίζω- να δουλεύω με την κινηματογραφική λέσχη. Δουλεύω με το κινηματογραφικό αρχείο, είναι μία εμπειρία την οποία τη συνεχίζω και δεν έχω τη διάθεση αυτή τη στιγμή παρότι κάνω και όλα τα άλλα πράγματα που σας είπα να σταματήσω να την πραγματώνω. Αυτά τα παράλληλα project είναι επίσης σχέδια- προγράμματα, τα οποία ταΐζουν κατά κάποιο τρόπο την καλλιτεχνική μου φλέβα.

Γ.Ρ. Τι είναι για σας η καλλιτεχνική δραστηριότητα μέσα στο χώρο και το χρόνο, μία καλλιτεχνική δραστηριότητα που μπορεί να συμπυκνώνεται ειδικά στη δική σας περίπτωση στην κινηματογραφική πράξη; Συνειδητοποιώ στη δική σας δουλειά – την οποία αγαπώ πολύ- ότι είναι και μία δουλειά που βυθίζεσαι μέσα σε αυτήν και είναι και μία δουλειά που έχει να κάνει, πέρα απλά από τις εικόνες, με τη διαδικασία της ίδιας της μνήμης!

Τ ελ Σ Φυσικά και είναι έτσι αλλά από την άλλη πλευρά Αυτή είναι και η βαθύτερη λειτουργία του ίδιου του σινεμά. Είναι η διαδικασία του πώς να μπορέσεις να εκφράσεις χώρο και χρόνο μέσα σε διαφορετικές παραμέτρους και επίπεδα της κινηματογραφικής εμπειρίας και πώς να επικοινωνήσεις αυτή τη διαδικασία. Συμβαίνει μέσα από πολλούς τρόπους, και διανοητικά και ως κοινωνική διεργασία και διαδικασία. Επίσης θα ήθελα να τονίσω ότι μιας και αναφερθήκαμε και στο διανοητικό κομμάτι δεν είναι τόσο τελικά αυτή μια διανοητική διαδικασία όσο είναι μία διαρκής προτεινόμενη εμπειρία γύρω από την επαφή με το χώρο και το χρόνο και την έκφρασή τους.

Γ.Ρ. Για παράδειγμα στο Last days χρησιμοποιούσατε τον ήχο με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο έτσι δεν είναι;

Τ ελ Σ Ναι ακριβώς. Αυτό που σας έλεγα και πιο πριν- η σχέση ανάμεσα στην εικόνα και τον ήχο (μία καθαρή διαφορετική σχέση που αφορά απολύτως το κινηματογραφικό μέσο) είναι αυτό ακριβώς – όπως είπατε πριν λίγο – εκείνο που επεδίωκα να κάνω. Ήταν να βρω τον τρόπο να εκφράσει το σινεμά τη μνήμη, τον τρόπο να εκφράσει το σινεμά πώς ήταν κάποτε τα πράγματα. Αν θυμάσαι μία κατάσταση δεν θυμάσαι με ένα γραμμικό τρόπο αυτή την κατάσταση. Θυμάσαι αντίθετα την ένταση των διαφόρων στιγμών αυτής της κατάστασης και αυτή η σειρά, η σχέση των εντάσεων, σου δίνει την αίσθηση του πώς ήταν αυτή η κατάσταση στο παρελθόν μέσα από τις διαφορετικές διαστάσεις του ήχου και του φωτός. Η σχέση των εικόνων και του ήχου δημιουργεί μία αίσθηση των πολλών και διαφορετικών πολλαπλών επιπέδων για το πως υπήρχε τελικά αυτή η ανάμνηση. Αυτό κατά κάποιο τρόπο, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο μάλλον, είναι το πείραμα το οποίο επιδιώκω να κάνω. Να συνδυάσω διαφορετικά μοτίβα και στοιχεία στην κινηματογραφική μου δουλειά.

Γ.Ρ. Πώς ήταν αυτό κατά κάποιο τρόπο που περιγράφετε σε συσχετισμό με την εμπειρία του ίδιου του σινεμά στις πολύ αρχικές τους στιγμές; Πως υπάρχει πλέον αυτή η εμπειρία μέσα από την πραγματικότητα του Internet και όλης αυτής της διάδοσης και της ανταλλαγής όλων των εικόνων που επισυμβαίνει αυτή τη στιγμή  της ιστορίας, ανάμεσα σε κινητά σε υπολογιστές, σε φορείς του δικτύου; Πόσο πολύ αυτή η ανταλλαγή εικόνων και πραγματικοτήτων τόσο στη Δύση όσο και στις άλλες περιοχές του κόσμου σήμερα δεν περιγράφει απλώς την μνήμη αλλά επανακαλύπτει τη μνήμη και κατά κάποιο τρόπο στο τέλος γίνεται η μόνη μνήμη; Πόσο ισχυρά συμβαίνει αυτό; Αυτή η καλλιτεχνική οντότητα η οποία δημιουργείται αυτή τη στιγμή κατά πόσο επανακαλύπτει το παρελθόν και τη μνήμη και κατά πόσον – οπως σας είπα μόλις γίνεται τελικά η μόνη μνήμη;

Τ ελ Σ Αυτή είναι- μία πάρα πολύ ενδιαφέρουσα ερώτηση! Κάθε φορά που πάω να κάνω μία καινούργια κινηματογραφική δουλειά, να δημιουργήσω μία νέα ταινία, σκέφτομαι πόσο χρειαζόμαστε τελικά μία νέα ταινία! Ποσό χρειαζόμαστε αυτές τις εικόνες που αυτή τη στιγμή ετοιμάζομαι να πράξω αντί να συσχετίσω  αυτές τις εικόνες και να παράγω καινούργια εικονικά αποτελέσματα; Πόσο σημαντικό είναι να παράγω αυτά τα νέα αποτελέσματα αντί να σταθώ στις εικόνες που ήδη έχουμε και να τις ανακυκλώσω; Αυτή είναι η κυρία διερώτηση που έχω κάθε φορά πλέον που ετοιμάζομαι να ξεκινήσω ένα ένα κινηματογραφικό πρόγραμμα  και νιώθω ότι ζούμε σε μία ιστορική στιγμή που περισσότερο σαν σε ντοκιμαντέρ καλούμαστε να βρούμε την καθημερινή μας πραγματικότητα παρά ζούμε μέσα σε αυτήν! Περισσότερο μετατρέπουμε σε ντοκιμαντέρ την καθημερινή μας πραγματικότητα από ότι ζούμε μέσα σε αυτήν! Ας δούμε για παράδειγμα τους ανθρώπους οι οποίοι πηγαίνουν σε μία συναυλία. Περισσότερο κινηματογραφούν με τα κινητά τους τηλέφωνα τη συναυλία, βιντεοσκοπούν αυτή τη συναυλία, παρά την βλέπουν την ίδια τη συναυλία ζωντανά! Αυτού του είδους η βουλιμία να συλλέξουμε και να βιντεοσκοπήσουμε  όσο το δυνατόν περισσότερες εικόνες, αυτή η βουλιμία να αποθηκεύσουμε αυτές τις εικόνες, να τις χρησιμοποιήσουμε μεταξύ μας και να τις αποθηκεύσουμε ξανά, υποκαθιστώντας σε μεγάλο βαθμό την άμεση εμπειρία αυτού που παρακολουθούμε και βιώνουμε, νιώθω ότι είναι ένα συμβάν της εποχής μας. Ενα φαινόμενο του καιρού μας. Μετά όμως εκείνο που καταλήγω να σκέφτομαι είναι ότι μέσα σε αυτή τη θάλασσα των εικόνων πρέπει να βρούμε το δρόμο μας! Μέσα σε αυτή την απέραντη θάλασσα των εικόνων – αυτή την κριτική μάζα εικόνων οπως σωστά επισημάνατε πριν λίγο – πρέπει να βρούμε το δικό μας δρόμο και να τις χρησιμοποιήσουμε για τα δικά μας οράματα. Νέα οράματα! Το ανθρώπινο ον τελικά μέσα από το σινεμά και μέσα από τέτοιες εικόνες – όλες τις εικόνες, ακόμα και αυτές που συλλέγονται έτσι! – επεκτείνει τον εαυτό του και βρίσκει το δρόμο του. Μέσα από αυτή τη δημιουργία, μέσα από το ίδιο το πνεύμα του σινεμά!

Γ.Ρ. Πολύ σημαντικό αυτό που είπατε! πώς νιώθετε ότι μπορεί να χρησιμοποιηθούν και άλλες τεχνολογίες στο άμεσο μέλλον; Breakthrough τεχνολογίες όπως για παράδειγμα η πραγματικότητα των παιχνιδιών; Αυτή τη στιγμή, πώς αυτές οι τεχνολογίες, αυτές οι κρίσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως τροφοδότες για την κινηματογραφική δημιουργία και η κινηματογραφική δημιουργία από την άλλη πλευρά να τα ανατροφοδότησει όλα αυτά;

Τ ελ Σ Νιώθω ότι το μέλλον, η κινηματογραφική δημιουργία η τέχνη γενικότερα, είναι μία πολυδιάστατη πραγματικότητα. Είναι μία πραγματικότητα που θα εκφραστεί πολυδιάστατα μέσα από πολλά πεδία και μέσα όπως και δραστηριότητες. Η κινηματογραφική γλώσσα- ειδικά του μέλλοντος! – είναι το πώς αυτές οι διαφορετικές πειθαρχίες, αυτές οι διαφορετικές γενεαλογίες, αυτοί οι διαφορετικοί τρόποι θα επικοινωνήσουν και θα επικοινωνούν με διάρκεια μεταξύ τους. Αυτό είναι αυτό που ήδη ζούμε και νιώθω και από την άλλη μεριά ότι υπάρχει γύρω μας κάτι και μας σπρώχνει προς αυτή την κατεύθυνση. Ακόμα και η πραγματικότητα της πανδημίας του κοβιντ μας έφερε περισσότερο κοντά σε αυτό το συνδυασμό δραστηριοτήτων, σε αυτό το συνδυασμό μέσων, σε αυτή την πολυδιάδραση, σε αυτή την ιδιαίτερη εκφραστικότητα. Μία νέα εκφραστικότητα. Το ίδιο πράγμα πιο πριν (και σε μικρότερο βαθμό) το επέτυχε η οικονομική κρίση και τα αποτελέσματα και οι επιδράσεις που είχε αυτή πάνω στους πληθυσμούς. Είναι λάθος να πιστέψουμε ότι η καλλιτεχνική γλώσσα- οι γλώσσες – θα παραμείνουν έτσι όπως ήταν πριν από αυτά τα συμβάντα. Είναι λάθος να πιστέψουμε ότι η καλλιτεχνική γλώσσα μέσα από αυτή την τεράστια ριζοσπαστικοποίηση μέσων και τεχνολογιών θα παραμείνει η ίδια ή θα στραφεί απλώς σε εκδοχές του παρελθόντος της για να δράσει και να επιζήσει. Περισσότερο πρέπει να το δούμε ως κάτι που η καλλιτεχνική γλώσσα θα επιδιώξει να αφομοιώσει, να επεκτείνει και να προχωρήσει σε μία διαρκή αλληλοδιάδραση στο μέλλον με αυτό καθετί από όλα αυτά. Επιδρά μέσα σε αυτή τη διαδικασία και μία νέα γλώσσα, τελικά, θα προκύψει από αυτή τη διαδικασία!

Γ.Ρ. Ναι ήθελα να σας ρωτήσω και κάπως περισσότερο για αυτό: ο Μάρτιν Χάιντεγκερ άλλωστε, το περιγράφει πολύ νωρίτερα μέσα στον 20ο αιώνα, πώς η ίδια η δράση αυτών των τεχνολογιών, αυτή η σφαίρα η οποία προκύπτει μέσα από το είναι του ανθρώπου είναι κάτι το οποίο αυτονομείται και διαδρα μαζί μας. Μας σπρώχνει, σπρώχνει, τον ανθρώπινο πολιτισμό μας πιο πέρα! Προς καινούργια όρια. Προς τα δυσθεώρητα καινούργια όρια  μιας νέας δημιουργίας! Μοιάζει να είναι κάτι σαν Πεπρωμένο…

Τ ελ Σ Υπάρχει αυτή η δραστηριότητα της ολο- ποίησης, αλλά από την άλλη μεριά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι όλη αυτή η ριζοσπαστικοποίηση της τεχνολογίας επέτρεψε μία μεγαλύτερη δημοκρατικοποίηση των επαφών μεταξύ μας. Όλα  τα κινήματα τα οποία προέκυψαν είτε στην τέχνη είτε ακόμα και ως πολιτικό κοινωνικά κινήματα, τις προηγούμενες δεκαετίες, έχουν να κάνουν με τη χρήση αυτών των τεχνολογιών. Εάν δεν είχαμε την παροχή και την διαδοση αυτής της τεχνολογίας σήμερα δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε τόσα πράγματα τα οποία πολύ πιο εύκολα και πολύ πιο άνετα μπορούμε  να τα πραγματοποιήσουμε!Είναι αλήθεια ότι αυτή η κατά κάποιο τρόπο, πώς να το πω , ψηφιακή εποχή, σκοτώνει κάτι από τη γλώσσα που είχαμε προηγουμένως, από τις γλώσσες που είχαμε προηγουμένως. Από την άλλη μεριά όμως επιτρέπει την ανάδυση νέων διαδρασεων. Διευκολύνει πράγματα και κάνει καταστάσεις που πριν ήταν πιο δύσκολο να ανοιχτούν σε περισσότερους να διανοίγονται δημοκρατικά σε αυτούς. Νιώθω ότι περισσότερο είναι μέρος  μιας γενικότερης κοινωνικής- ιστορικής κίνησης και λιγότερο απλά ένα κομμάτι μονάχα των τεχνολογικών πλευρών. Νιώθω ότι και τα ίδια τα τεχνολογικά μέρη είναι αυτά τα οποία συμπαραγαγουν  Αλλά και προωθούνται ταυτόχρονα  από την ευρύτερη ιστορική κίνηση.

Γ.Ρ. Απολαμβάνω πάρα πολύ να συζητάω αυτά τα πράγματα μαζί σας σε αυτή την κουβέντα αλλά επειδή γνωρίζω ότι υπάρχουν και αρκετά άλλα πράγματα που έχετε να κάνετε σήμερα θα προχωρήσω  στην επόμενη ερώτηση παρότι θα μπορούσαμε να συζητάμε πολλές ώρες για αυτά. Πώς πιστεύετε ότι λειτουργεί ή θα λειτουργήσει αυτή η Διαμεσικοτητα; Νομίζω ότι είναι πάρα πολύ σημαντική όπως ήδη συζητάμε.

Τ ελ Σ Ναι νομίζω ότι αυτή η διαμεσικοτητα τείνει να είναι το παν της πραγματικότητας μας αυτή τη στιγμή: και της πραγματικότητας μας ως καλλιτέχνες αλλά και της πραγματικότητας μας ως κινηματογραφικοι δημιουργοί. Ειδικότερα ας γυρίσουμε ξανά στις ρίζες του σινεμά, στα πρώτα χρόνια του σινεμά, όταν εμφανίστηκε ο ήχος. Ο ήχος ήταν ένα μέσο για να επεκτείνουμε την κινηματογραφική εμπειρία, να δούμε πώς επιδρά αυτό πλέον στη σχέση κινηματογράφου και κοινού. Ηταν μία ιστορία επέκτασης του μέσου παροτι  εκείνη την περίοδο θεώρησαν αρκετοί  ότι η ίδια η χρήση του ήχου ήταν ενάντια στην  γλώσσα του σινεμά – ότι ήταν ενάντια στο ίδιο το πράγμα που συνιστά ως καλλιτεχνικό μέσο το σινεμά. Πολλοί αντέδρασαν στη χρήση του ήχου στο σινεμά και στην πραγματικότητα οι ταινίες που βγήκαν στην αρχή – οι ομιλούσες ταινίες – ήταν ταινίες όπου οι ηθοποιοί μιλούσαν συνεχώς! Μιλούσαν, μιλούσαν, μιλούσαν και στην πραγματικότητα ήταν κυρίως εμπορικές ταινίες και με όχι πολύ σημαντικό καλλιτεχνικό background. Το αποτέλεσμα ήταν ένα νέο μέσο μέσα στο κινηματογραφικό μέσο και αυτό οι εταιρείες και οι δημιουργοί – κάποιοι δημιουργοί – προσπάθησαν να το χρησιμοποιήσουν εμπορικά, να το αξιοποιήσουν εμπορικά! Χρειάστηκε τελικά να περάσουν μία-δύο, ίσως και τρεις δεκαετίες ωστε οι κινηματογραφικοί δημιουργοί να αγκαλιάσουν, να αφομοιώσουν αυτό το νέο μέσο – μέσα – στο – μέσο και να παράγουν μία πανέμορφη όμορφη νέα γλώσσα: μία απολύτως συμβεβλημένη με το κινηματογραφικό μέσο, ως σύνολο, γλώσσα. Τώρα ο ήχος πλέον είναι αναγνωρισμένος ως κάτι πάρα πολύ σημαντικό στην κινηματογραφική δημιουργία και ο ίδιος εγώ προσωπικά χρησιμοποιώ πάρα πολύ τον ήχο ως ένα από τα σημεία-κλειδιά της δικής μου δουλειάς. Νομίζω ότι κάτι ανάλογο συμβαίνει και τώρα: Όλα αυτά τα διαφορετικά μέσα και πράγματα τα οποία μοιάζουν τώρα να είναι πολύ εμπορικά ή να χρησιμοποιούνται μόνο με στόχο το κέρδος σιγά-σιγά αγκαλιάζονται όλο και περισσότερο από τους κινηματογραφικούς δημιουργούς και θα παράγουν τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον πολύ σημαντικά αποτελέσματα. Ο ρόλος μας πλέον είναι να βρούμε πως όλα αυτά τα στοιχεία θα εμπλουτίσουν το σινεμά, θα εμπλουτίσουν την κινηματογραφική γλώσσα θα την κάνουν πιο ουσιαστική, πιο ριζοσπαστική, πιο πλήρη σε σχέση με τις προκλήσεις του παρόντος και του μέλλοντος μας. Αυτή είναι η άποψή μου για το μέλλον του σινεμά αυτή τη στιγμή.

Γ.Ρ. Είχα κάνει αυτή την ερώτηση που θα σας κάνω τώρα στον Απιτσατπόνγκ Ουερεσαθκουλ στις Κάννες πριν μία δεκαετία – το σκηνοθέτη του “θείου Μπούμι”. Τον είχα ρωτήσει εαν κατά κάποιο τρόπο το σινεμά μπορεί να γίνει μία διάσταση και μία πραγματικότητα που μέσα του οι άνθρωποι θα σχολιάζουν και θα αναζητούν ο ένας  τον άλλο αλλά και  τον σύνολο εαυτό τους, ως συλλογικό πνεύμα και συλλογικό πολιτισμό. Εκείνος μου είχε απαντήσει ότι αυτό συνέβαινε κιόλας πολύ κοινοτικά, όταν στα σπήλαια στη νότια Γαλλία που έχουν ανακαλυφθεί ότι λειτουργούσαν ως κατοικίες, φυλές ανθρώπων της προϊστορικής εποχής έφτιαχναν σχέδια πάνω στους τοίχους και έπαιζαν με τις σκιές της φωτιάς, παράγοντας τις πρώτες ουσιαστικά κινούμενες εικόνες- με την παρουσία ενός κοινού ταυτόχρονα το οποίο διατηρούσε με αυτές μία πολύ κεντρική  ενωτικη εμπειρία.  Μία εμπειρία που τους ένωνε και μία εμπειρία που ταυτόχρονα τους διανοιγε τον καθένα   προς τον εαυτό του  ξεχωριστά!

Τ ελ Σ Αν θέλετε να σας πω εγώ για αυτή την εμπειρία νιώθω πως είναι ακριβώς έτσι! Το σινεμά αποτυπώνει αυτό αλλά την ίδια στιγμή η ίδια η ύπαρξη του ανθρώπου η διάδραση του ενός με τον άλλο, ο Πολιτισμός του οι Πολιτισμοί του, είναι εκείνοι οι οποίοι πραγματικά συγκροτούν την  τέχνη του σινεμά. Αντανακλά αυτή την εμπειρία και επιτρέπει ενίοτε να ανασυγκροτείται αυτή η εμπειρία και να δημιουργούνται οι κοινότητες. Εντέλει η πραγματική τέχνη όμως  είναι ίδια η κοινωνική σχέση! Η ίδια διαδραση με την ύπαρξη που συνιστά την ίδια τη ζωή!

Γ.Ρ. Και τώρα ήρθε η ώρα να σας κάνω την τελευταία μου ερώτηση:Τι πιστεύετε για την αγάπη; Είναι μία ερώτηση που κάνω συνεχώς και αδιαλείπτως σε όλους τους συνεντευξιαζόμενος που βρίσκομαι μαζί τους στα τελευταία 32-33 χρόνια που κάνω συνεντεύξεις. Είναι μία δύσκολη ερώτηση! Αυτή είναι μία ερώτηση που έχει να κάνει και με σας και με το σινεμά! Στην πραγματικότητα είναι μία ερώτηση βαθιά φιλοσοφική και μπορείτε να απαντήσετε με οποιοδήποτε τρόπο θέλετε.

Τ ελ Σ Κατανοώ απόλυτα την ερώτησή σας. Nομίζω ότι έχει να κάνει με το να αφήσουμε, να επιτρέψουμε τον εαυτό μας να αφήσει τη ζώνη ασφαλείας του. Να διανοιχτούμε προς την αγάπη, να ανοίξουμε τον εαυτό μας προς αυτήν και να μάθουμε από αυτήν ώστε να έχουμε την εμπειρία της σε όλα τα επίπεδα.

9ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Σύρου (SIFF) Off-Season / Εκτός εποχής

Σε λίγες ημέρες, από τις 22 έως τις 26 Ιουλίου, το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Σύρου επιστρέφει στο κυκλαδίτικο νησί για την ένατη διοργάνωσή του, συνεχίζοντας να εξερευνά τη θεματική «Off Season / Εκτός εποχής» για δεύτερη συνεχή χρονιά. Μία θεματική που εστιάζει στις διαφορετικές αντιλήψεις για τον χρόνο, τις διαφορετικές «ταχύτητες» στις οποίες λειτουργεί η ανθρωπότητα, την αναγκαστική μετακίνηση και στάση, τη διαχείριση του προσωπικού και του «ελεύθερου» χρόνου ως θεμελιώδους ανθρώπινου δικαιώματος.

Όπως κάθε χρόνο, το SIFF αξιοποιεί με απρόσμενο τρόπο την πολιτιστική κληρονομιά της Σύρου πραγματοποιώντας προβολές και δράσεις σε επιλεγμένα σημεία του νησιού που έρχονται πάντοτε σε «διάλογο» με την ιστορία του τόπου. Φέτος, το SIFF θα λάβει χώρα σε εννέα διαφορετικές τοποθεσίες ανάμεσα στις οποίες και δύο νέες! Έτσι, στην έναρξη του Φεστιβάλ «αναβιώνει», για πρώτη φορά, μετά από 50 χρόνια, το άλλοτε δημοφιλές θερινό σινεμά «Αθηνά» το οποίο σήμερα έχει μετατραπεί στο πάρκινγκ της οδού Μάρτεν Νόρδεστρομ. Η τοποθεσία θα αναδιαμορφωθεί από το SIFF στο σινεμά της δεκαετίας του ’70, βάζοντας -σύμφωνα με τις μαρτυρίες των θαμώνων- την οθόνη και τις καρέκλες στην αρχική ρύθμιση που είχε ο κινηματογράφος εκείνη την εποχή, προκειμένου να δημιουργηθεί η ανάλογη συνθήκη για την προβολή του Cheirographon [Χειρόγραφον], μιας μεθυστικής found-footage ταινίας με σπάνια πλάνα από πρώιμα ντοκιμαντέρ για τη μετανάστευση από τη Μεσόγειο στις ΗΠΑ το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

To Κολυμβητήριο Δημοτικού Αθλητικού Κέντρου Σύρου «Δημήτριος Βικέλας» αποτελεί την δεύτερη νέα τοποθεσία στον προγραμματισμό του SIFF 2021 και δημιουργεί ένα ιδιαίτερο σκηνικό για την τέταρτη ημέρα του Φεστιβάλ. Δεδομένου ότι οι εγκαταστάσεις είναι κλειστές για το κοινό για λόγους ανακαίνισης, η κενή πισίνα παρέχει ένα ιδανικό, «εκτός εποχής», πλαίσιο για τα ηλιόλουστα πλάνα της Φρίντας Λιάππα, αλλά και τις εικόνες μιας περασμένης εποχής στη μακρινή σοβιετική Salt from Svanetia [Αλάτι για τη Σβανέτια] συνοδευόμενη από την πρωτότυπη μουσική του Κωστή Δρυγιαννάκη.

Οι υπόλοιπες δράσεις του SIFF 2021 θα πραγματοποιηθούν στον θερινό κινηματογράφο Παλλάς, το θέατρο Απόλλων, στο Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Κυκλάδων, το Βυρσοδεψείο Κονδυλάκη-Δενδρινού, το ξενοδοχείο Ploes, το φημισμένο ντράιβ ιν στην Ντελαγκράτσια και το ιστορικό ναυπηγείο Ταρσανάς, το οποίο για τέσσερις μέρες θα παραδοθεί σε φιλμικά φαντάσματα από άλλες εποχές μέσα από την οπτικοακουστική εγκατάσταση και περφόρμανς της Μαρίνας Γιώτη που έχει στόχο να φέρει έναν σκόπιμο αναχρονισμό μέσα στο παρόν, προκειμένου να αφυπνίσει πνεύματα οικεία στην ανθρωπογεωγραφία της Σύρου μέσω μιας νυχτερινής ενεργοποίησης του Ταρσανά. 

Λόγω των ειδικών συνθηκών που προκάλεσε ο COVID-19, όλες οι προβολές και εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν σε εξωτερικούς χώρους όπου θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας, ενώ η χρήση μάσκας συνίσταται καθόλη τη διάρκεια των εκδηλώσεων. 

Πληροφορίες

Όλες οι προβολές / δράσεις έχουν ελεύθερη είσοδο. 

Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας για όλες τις δράσεις.

Οι ανοιχτές συζητήσεις θα διεξαχθούν στα αγγλικά.

Για λόγους ασφαλείας και για να αποφευχθούν οι καθυστερήσεις στο πρόγραμμα, συνιστάται η έγκαιρη προσέλευση στους χώρους διεξαγωγής του Φεστιβάλ (περίπου 30 λεπτά προτού την έναρξη κάθε προβολής). 

Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Σύρου ακολουθεί πιστά τις οδηγίες και συστάσεις της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Covid-19 του Υπουργείου Υγείας για την ασφαλή λειτουργία ζωντανών θεαμάτων και ακροαμάτων σε ανοιχτούς χώρους με καθήμενους θεατές. Οι θεατές παρακαλούνται να ακολουθήσουν με τη σειρά τους τις οδηγίες. Η ομάδα του Φεστιβάλ είναι διαθέσιμη καθ’ όλη τη διάρκεια των δράσεων για τυχόν διευκρινίσεις και περαιτέρω βοήθεια.

Η χρήση της μάσκας συνιστάται καθόλη τη διάρκεια των υπαίθριων προβολών και των περφόρμανς.

*Το πρόγραμμα του Φεστιβάλ ενδέχεται να τροποποιηθεί. Παρακολουθήστε τις τυχόν εξελίξεις στη σελίδα του SIFF στο Facebook (@syrosfilmfest).